DIGIRAZ

Google Reader with all of its features

2011-10-23T17:29:00.003+03:30

In all well-known social networks, people are the most important part. People gather to have fun and share videos, notes and pictures. These websites provide you with a place to share feelings and ideas about almost anything that is going on around you. To me, online social networks do not seem to be a proper place to follow up news updates, and see what people think about different articles and analysis. One may say “That’s not right! You can do all these in say for example Facebook”. Of course you can. But I said “A proper place”. Websites like Facebook or Google+ are full of distractions for someone who only wants to keep up with news and articles. Let me exemplify:

I “virtually” know someone say “Bob”. I think this guy’s perspective to life sucks! Anywhere he goes, he just ruins everything and he is just not my type! If I was a Facebook or Google+ user, I would prefer not to follow this guy and not to be friends with him. The only thing this guy is good at is computer science and this is our only common field of interest! Though I hate to even see this guy’s face, I like to know of his ideas on computer based articles and news.

There’s a beautiful place for me on the internet, in which I can get exactly what I want. Google Reader. There, I don’t care who is who? How they behave, what’s their sexual orientation, their religion, their marital status, their lives’ events and their friends idea’s about them. What I do, is to subscribe to (follow) news agencies, certain blogs and websites that I like their contents. I follow a person if and only if what he shares with others is of a type I like and if I don’t follow someone like “Bob” I won’t lose anything. Because if he comments on anything I read, I will see that. So I will never miss his ideas on computer based articles.

The so called “one” may again say “You can manipulate Facebook or Google+ to get all these features”. Even if that would true, NO! I hate all the mess in there. The frenzy in there, being bombed with people’s life updates! I need the peace in Google reader, to read news, analysis, articles and people’s ideas about these contents.

As a person who lives in Iran, I see lots of people who think like me. I don’t know if there’s any scientific, sociological or historical reason for this. All I know is that we basically need a web application like Google Reader with all of its features. We are suffering the web filtration here. Almost every news agency’s website is filtered! Blogger is filtered! We are seeking every possible hole to find a way to see what’s going on around us, and how others look at it. What independent journalists say and how analysts think.

Some say, because of the web filtration and in the absence of social networks in Iran, Google Reader as a web application which cannot be easily filtered (thanks to https) was the only remained choice. This may be true. But with regards to what I said, Google+ does not give us the “peace” we need!

We need Google Reader (which is called “Gooder” here) with all the features it provides us with, no matter if it’s connected to Google+ or not!

معذرت از همه دوستان بخاطر پست انگلیسی

دکه نرم افزار ایران

2011-10-22T01:40:00.000+03:30

بازار نرم افزار ایران بازار خاصی است. بخش بزرگی از گردش مالی این بازار مربوط به نرم افزارهای سازمانی است. سیستم های مدیریت مالی، حسابداری، خرید و روش، انبارداری، مدیریت زنجیره تامین، مدیریت نیروی انسانی و در مقیاس بزرگتر، نرم افزارهای ERP. واضح است که شرکتهای کمتری سراغ نرم افزارهایی می روند که کاربران خانگی را هدف می گیرند. دلیل این امر واضح به نظر می رسد. حضور محصولات رقیب خارجی، با کیفیت بالاتر و قیمت کمتر. در این شرایط شاید طبیعی باشد که کاربر ایرانی بپذیرد که محصولی با زبان مادری خود را کنار بگذارد و محصول فرنگی را برگزیند.

در نگاهی دقیق تر می بینیم که در اغلب کشورهای جهان بخش بزرگی از بازار نرم افزار در دست رقبای امریکایی است. بیشتر شرکتهای بزرگ نرم افزاری دنیا در ایالات متحده قرار دارند. محصولات این شرکتها نه تنها به زبان انگلیسی، بلکه تقریبا به همه زبانهای پر مخاطب جهان در اختیار کاربران قرار می گیرد. این شرکتها با منابع گسترده مالی و تکنولوژیکی و با استفاده از دو مفهوم نرم افزاری جهانی سازی* و بومی سازی** به راحتی بازار جهانی را هدف قرار داده اند. در این بازار آزاد هر روز عرصه بر تولید کنندگان کوچکتر، تنگتر می شود. در این بازار تنها شانس شرکتهای نرم افزاری سایر کشورها برای زنده ماندن، تولید نرم افزارهایی با کیفیت دست کم نزدیک به محصولات امریکایی، قیمت پایین تر و تاکید بر نیازهای بومی کاربران است. موارد محدودی هم دیده شده اند که شرکتهایی در این کشورها از نقاط ضعف محصولات بزرگ استفاده کرده و با تولید محصولاتی بهتر، جهانی شده اند.

در ایران اما داستان شکل دیگری دارد. اینجا خرید و فروش نرم افزار فرنگی معامله ای است که نه تنها سود آن به جیب تولید کننده محصول نمی رود، پنجه اش گلوی شرکتهای نرم افزاری ایرانی را هم می فشارد. سود آن را مصرف کننده می برد و سارق! سارقی که گاه گاه عنوان "تولید کننده برتر نرم افزار" را هم از دولت معظم هدیه می گیرد.*** این سرقت قانونی، بی خطر و پر سود اجازه فکر کردن به تولید محصولات نرم افزاری بزرگ و پر هزینه را از تولید کننده داخلی می گیرد. اینجا اساسا رقابت با محصولات خارجی معنی پیدا نمی کند.

تنها راه باقی مانده برای تولید کننده ایرانی هدف گیری بازاری کوچک است. بازاری که مشتریان آن شرکتها و سازمانها هستند و محصولات آن نرم افزارهای اداری و سازمانی. نرم افزارهایی که بنا به دلایل خاصی بهتر است به طور بومی طراحی شوند و بخاطر نیاز مشتریان به پشتیبانی مداوم باید تولید کننده آن در دسترس باشد. به دلیل رقابت سخت تولید کنندگان در این فضای تنگ، درآمد شرکتهای ایرانی آنقدری نیست که اجازه رشد و توسعه کمی و کیفی محصولات را به آنان بدهد. اوضاع بدتر هم می شود وقتی می فهمیم که در همین بازار، درصد بزرگی از گردش مالی متعلق به یک یا دو شرکت است و باقی تکه نانی را بین خود قسمت کرده اند.

به همین سادگی به دست خود از یکی از پر سود ترین صنایع جهان محروم مانده ایم. ورود به بازار جهانی که هیچ، در همین ایران خودمان هم نتوانستیم بخش کوچکی از بازار را بدست بگیریم. درآمد هند از فروش جهانی نرم افزار، از درآمد حاصل از فروش عصاره جان کشورمان، نفت، بیشتر است و ما سر خود را می خارانیم. با وجدان ترین مصرف کننده ایرانی اگر از ابراز رضایت از اوضاع فعلی خجالت بکشد، تقصیر را گردن دولت می اندازد و دولت گردن تحریم های جهانی. شرکتهای ایرانی توان پرداخت دستمزد مناسب را ندارند و متخصاصان نرم افزار، بر سر دوراهی ترک کشور یا تغییر شغل مانده اند. سارقان فربه تر می شوند و بازارهای کاذب پر رونق تر.

اوضاع فعلی نه به سود آینده کشور است و نه به سود حال شاغلان این صنعت. نقطه شروع تغییر هرکجا که باشد مهم نیست.

این مشتی است از خروار صنعت کشور

-------------------------------

* Globalization

** Localization

*** کافی است به پشت جلد "محصولات" برخی از این "تولید کنندگان" نگاهی بیندازید. منظورم بسته های نرم افزاری است که تقریبا همه نرم افزارهای مطرح جهان را در چند دی-وی-دی جا داده اند.

منبع باز - چشمها را باید شست

2011-10-20T01:59:00.001+03:30

بسیاری از ما طرفداران نرم افزارهای "منبع باز*" را در اطراف خود دیده ایم. این افراد عموما از میان متخصصان فناوری اطلاعات و بعضا طراحان نرم افزار هستند. برای مدت زیادی دلم می خواست بتوانم کاربران ساده را هم به سمت استفاده از نرم افزارهای منبع باز سوق دهم. به مرور زمان برایم مشخص شد که در جامعه ای که نرم افزارهای تجاری فرنگی "منبع بسته" با کیفیت، با قیمت بسیار پایین و تقریبا هم قیمت با نرم افزارهای "منبع باز" به فروش می رسند، نمی توان برای یک کاربر ساده توضیح داد که چرا باید به سراغ "منبع باز" رفت؟ مثل مشهوری می گوید "وقتی نمی توانی چیزی را برای کسی توضیح دهی، حتما خودت هم آن را متوجه نشده ای". این مثل برای من بسیار مصداق پیدا می کرد. به خود آمدم و دیدم نمی توانم خودم را قانع کنم که کاربر ساده ایرانی "باید" سراغ منبع باز برود! جدای از شعارهای "خودکفایی"، "عدم وابستگی به بیگانگان" و ...، استفاده عمومی از محصولات منبع بازی که همان بیگانگان مرحمت کرده و کد منبع آنها را در اختیارمان قرار داده اند، چه اولویتی بر وضع قعلی دارد و چه آینده روشنی را برای آی – تی کشور ترسیم می کند؟

امروز اما... فکر می کنم بسیاری از ما با جنبش منبع باز هم مثل بسیاری از جنبش های جهانی دیگر برخورد کرده ایم. با آن همراه شدیم چون شعارش هایش درست و شاید زیبا بود. چون هرچه می گفت "راست می گفت". اما برخلاف بقیه همراهان این جنبش در سرتاسر دنیا، نتوانستیم آن را به نیازهای فناورانه جامعه خود ترجمه کنیم.

از میان طرفداران منبع باز، بسیاری از کسانی که می شناسم منبع باز را در لینوکس خلاصه کرده اند. طرافداری از منبع باز برای آنان یعنی نصب سیستم عامل لینوکس بر روی کامپیوتر شخصی. چرا؟ چون طرفداران منبع باز حرفهای قشنگی میزنند. چون لینوکس "استیبل" است. چون ویروس نمی گیرد. چون با سرعت بالایی بروز می شود. می دانم که هرکدام از این دلایل می توانند برای بسیاری از کاربران قانع کننده باشد. به خصوص اگر با کامپیوتر آشنایی بیشتری داشته باشند و به دلیل استفاده از نرم افزاری خاص، وابسته به ویندوز نباشند. اما از دید یک برنامه نویس و یا یک مهندس نرم افزار چه؟ اگر طرفدار منبع بازید، چقدر به معنی آن توجه کرده اید؟ اصلا چند نرم افزار منبع باز ایرانی می شناسید؟ **

منبع باز فقط لینوکس نیست. فقط جوملا هم نیست. منبع باز یک مفهوم است. دریچه ایست به دنیایی دیگر ... اگر جور دیگری نگاه کنیم! متعصب نباشیم. منبع باز دشمنی با ویندوز و مایکروسافت نیست. می توان نرم افزار منبع باز تحت ویندوز هم تولید کرد. کاری که خیلی ها کرده اند. "منبع باز" را می توان بومی کرد (منظورم لینوکس فارسی نیست). می توان عضوی از پرچمداران منبع باز بود، از تولید کنندگان نرم افزارهای منبع باز بود. می توان گروهی کار کرد، تیم تولید نرم افزاهای بزرگ منبع باز داشت. می توان نرم افزارهای سازمانی منبع باز تولید کرد. می توان سمت و سوی بازار نرم افزار ایران را تغییر داد و این کار را به کمک مفهوم "منبع باز" کرد. می توان برنامه نویسان جوان ایرانی را از بندی که اسیر آنند، رهاند.

خواهم نوشت که به چه چیزی فکر می کنم.

چشمها را باید شست

------------------------------------------------------------------------------------------

* Open source

**ایرانیان بسیاری در سایتهایی مثل Sourceforge نرم افزارهای کوچک منبع باز خود را قرار می دهند یا بر روی پروژه های کوچک با همتایان خود همکاری می کنند. تحسین برانگیز است. اما آنچه می خواهم بگویم چیزی فراتر از این است.

منبع باز - چشمها را باید شست

2011-10-20T01:52:00.000+03:30

خواهم نوشت که به چه چیزی فکر می کنم.

چشمها را باید شست

------------------------------------------------------------------------------------------

* Open source

برده کشی از کارآموزان برای شیطنت و سود

2011-10-18T21:37:00.000+03:30

چندی پیش مقاله ای خواندم که ترجمه عنوان آن بود: "برده کشی از کارآموزان برای شیطنت و سود". عنوان عجیبی به نظر می رسید. این مقاله یکی از مقاله های منتخب سایت CodeProject بود. مقاله جالبی به نظر می رسید. تصمیم گرفتم بخشهایی از آن را در وبلاگ خود منتشر کنم.

نویسنده مقاله آقای بنجامین پولاک، یکی از کارکانان شرکت نرم افزاری "فاگ کریک" در نیویورک است. وی در ابتدای مقاله عنوان می کند که:

"الان باید در میانه یک مصاحبه باشم. مصاحبه ای که حدودا باید 15 دقیقه پیش شروع می شد. احتمالا الان دیگر صحبتمان درباره کارهای جالبی که کاندیدا در گذشته انجام داده تمام شده بود و باید می رفتیم سراغ کمی کد واقعی. پشته ای با زمان دسترسی O(1) و ..."

و ادامه می دهد که:

"الان ولی در میانه این مصاحبه نیستم. در ایمکس هستم و به جای اینکه از دیدن کسی که مسئله جالبی را حل میکند هیجان زده شده باشم، از طرف او ناراحت و پر از خشم هستم.

می دانید. او برای شرکتی کار می کند که خیلی ترسیده است. شرکتی که او را مجبور کرده است یک قرارداد "غیر رقابتی" امضا کند.

قرار دادهای غیر رقابتی، آزار دهنده اند، ولی پایان همه چیز نیستند. می توانم درک کنم که چرا شرکتهایی مثل اپل ممکن است به طور مشروعی از اینکه یک مقام ارشد اجرایی آیفون به اچ- تی- سی برود عصبانی باشد. بخش بزرگی از ارزش این شخص بخاطر دانش وی از پروسه داخلی تولید در اپل است. ولی در واقع مشاغل کمی اینطور هستند. بسیاری از کمپانی ها به شما نمی گویند که "تحت هیچ شرایطی" نباید برای شرکت رقیب کار کنید..."

نویسنده مقاله که کاندیدای مورد نظر را "باب" نامیده است، به نحوی به تشریح قراردادهای غیررقابتی می پردازد. سپس ادامه میدهد که:

"... شرکت باب به او گفته است که "فاگ کریک" و شرکت او، رقبای مسقیم هستند و او حتی روی یک پروژه (پروژه کیلن) هم نمی تواند با این شرکت کار کند.

نکته اینجاست که باب یک دانشجوی سال سوم کالج و تنها یک کارآموز ساده است. امکان ندارد که از روند کاری سیستم منابع انسانی اطلاعی داشته باشد. اگر هم داشت، هرگز نمی توانست اطلاعات مورد نیاز ما را در اختیارمان قرار دهد... دلیل اینکه شرکت او مانع همکاریش با ما شد این است که آن شرکت به شدت می ترسد از اینکه باب، یک دانشجوی کالج، با همکاری با ما باعث ورشکستگی شرکت آنها شود..."

نویسنده سپس این شرکت را به باد انتقاد می گیرد که آنچنان به ایده های خود نامطمئن است، و آنچنان دچار ضعف است که اگر چنین شخصی با آنها کار کند... به راحتی می تواند شرکتشان را به ورشکستگی بکشاند. او ادامه می دهد که حتی نمی خواهد تصور کند که چطور صاحبان این شرکت هر روز با این طرز تفکر و این فشارها از خواب بیدار می شوند. می گوید که برای باب ناراحت است که در شرکتی فعالیت می کند که بهترین مسیر برای موفقیتش، محدود کردن انتخابهای کارآموزش است. محدوددیتهایی که باعث شد شرکت وی یک کاندیدای فوق العاده را از دست بدهد و آن کاندیدا هم یک شغل عالی را.

او در انتها می نویسد:

"اگر کارآموزید، قراردادهای غیر رقابتی را امضا نکنید. هیچوقت نمی دانید که زندگی کجا مچتان را می گیرد. حتما نمی خواهید که مسیر زندگیتان را یک کارفرمای مزخرف تعیین کند. به من اعتماد کنید: هیچیک از شرکتهای مشهور و قابل اطمینان (گوگل، مایکروسافت) کارآموزان خود را مجبور به امضای قرارداد غیر رقابتی نمی کنند. می توانید شغلی پیدا کنید که شما را به این کار مجبور نکند.

اگر شرکت هستید، خون آشام نباشید. اگر آنقدر از همه می ترسید که فکر می کنید برای رقابتی ماندن باید کارآموزانتان را مجبور به امضای چنین قراردادهایی کنید، چه فکر کرده اید؟ شما اصلا توان رقابت ندارید!"

مقاله اصلی: Enslaving your interns for evil and profit

هرگز عضو حزب خدایان نبوده ام

2011-10-14T16:04:00.000+03:30

دنیس ریچی. کمتر کسی در جهان نام او را شنیده است. حتی در دنیای کامپیوتر نیز بسیاری او را نمی شناسند. شاید چون خود او اینطور نخواسته است. او یکی از تاثیر گذار ترین انسانها در صنعت کامپیوتر است. بدون وجود امثال او شاید رشد صنعت کامپیوتر بسیار کند تر از این می بود. بزرگترین خدمت او به دنیای کامپیوتر طراحی زبان برنامه نویسی C است. او یکی از اعضای اصلی تیم طراحی سیستم عامل یونیکس هم بود. سیستم عاملی که بعدها عده ای او را پدر لینوکس خواندند. زبان C و سیستم عامل یونیکس را در شرکت AT&T طراحی کرد و با همکاری این شرکت این دو را به طور رایگان در اختیار دولت و موسسات آموزشی و دانشگاهها قرار داد. کاری که خواسته یا ناخواسته آینده را تغییر داد. او زبان C را "موفقیت بزرگ" برای دنیای کامپیوتر خواند. کافی است بدانید که سیستم های عامل یونیکس، داس، لینوکس، مکینتاشِ اپل و ویندوز های مایکروسافت، تقریبا موتور گرافیک و فیزیک همه بازی های بزرگ کامپیوتری، همه زبانهای مدرن برنامه نویسی، همه سیستم های پایگاه داده، همه نرم افزارهای سرورهای وب، همه نرم افزارهای سیستمی، همه و همه با کمک زبان C و بعدهاC++ * نوشته شده اند. بدون C معلوم نیست Andriod گوگل، iOS دستگاههای آیپد و آیفون اپل، سیستم عامل های کامپیوتر های تک منظوره مثل دستگاههای خود پرداز بانک ها، نرم افزار روباتهای پیشرفته و نرم افزار ماهواره ها چگونه تولید می شدند.* هر آنچه اکنون در دنیای نرم افزارهای کامپیوتر دیده می شود در ژن خود کدی به زبان C دارد. این همان چیزی است که تاثیر عمیق خوانده می شود. او معتبر ترین جوایز دنیای کامپیوتر را از آن خود کرده است که از آن جمله می توان به جایزه تورینگ اشاره کرد.

دنیس ریچی مرد.

به احترامش تمام قد می ایستم.

"من هرگز عضوی از حزب خدایان نبوده و نیستم" – دنیس ریچی

*سالها بعد از تولید زبان C توسط ریچی، آقای استراستاپ امکاناتی را به آن اضافه کرد که مهمترین آنها امکان برنامه نویسی شیء گرا بود. او زبان جدید را C++ نامید.

** بسیاری از این نرم افزارها هم اکنون توسط زبان C++ نوشته می شوند.

اینترنت چمدانی

2011-08-17T15:19:00.000+04:30

احتمالا نام پروژه "اینترنت چمدانی" را شندیده اید. پروژه ای که با بودجه وزارت امور خارجه آمریکا و به دست گروهی از کارشناسان در بنیاد پژوهشی نیو آمریکن در حال پیاده سازی است. اطلاعات تخصصی زیادی درباره این پروژه منتشر نشده است که دلیل آن می تواند مسائل امنیتی باشد. در میان مطالب منتشر شده در این مورد، اطلاعات ضد و نقیض هم به چشم می خورد. برداشت شخصی من با توجه به مطالب منتشر شده و اطلاعات موجود در وبسایت این پروژه به این شکل است:

این پروژه توسط نرم افزاری به نام کوموشن امکان ارتباط دوطرفه تجهیزات بیسیم را بوجود می آورد. به این ترتیب کلیه لوازم دیجیتال بیسیم (از جمله تلفنهای همراه هوشمند و لپ تاپ ها) می توانند به صورت محلی به یکدیگر متصل شده و ارتباط اینترنتی خود را به اشتراک بگذارند. این ارتباط اینترنتی می تواند از هر منبعی تامین شود. یعنی ممکن است یک گره در شبکه به اینترنت داخل کشور متصل باشد و آن اتصال را به اشتراک بگذارد. اما نکته مهم بخش دیگر این پروژه است که اطلاعات بسیار کمی در مورد آن وجود دارد. این بخش چمدانهایی هستند که درون آنها تجهیزات لازم برای برقراری یک ارتباط اینترنت ماهواره ای قرار داده شده است. این چمدانها می توانند ارتباط اینترنتی بدون محدودیت را در اختیار کاربران خود قرار دهند و در ضمن این ارتباط اینترنتی می تواند توسط نرم افزار کوموشن به اشتراک گذاشته شود.

***

ساشا مينراث، مسئول طرح “اينترنت چمدانی” به پرسش هایی که کاربران وب سايت راديو فردا مطرح کرده بودند، پاسخ داده است که متن آن به نقل از سایت رادیو فردا در زیر آمده است:

فلسفه/مالکیت

پایگاه اصلی کنترل سیستم در کدام کشور خواهد بود؟ هر شبکه توانایی گسترش و یا کوچک شدن را در اختیار خود دارد. هیچ سیستم کنترل مرکزی وجود ندارد. این نکته احتمال نظارت تمرکز یافته یا حمله متمرکز به شبکه و شکست آن را بعید می‌کند.

با فرض این که پروژه با موفقیت به انجام برسد، آیا کاربران کاملاً غیرقابل شناسایی خواهند بود؟ در این صورت آیا می‌شود گفت که این سیستم در صورت افتادن به دست جانیان و کلاه برداران اینترنتی به ابزار خطرناکی بدل شود؟ چیزی به نام امنیت کامل و ناشناس ماندن کامل در این سیستم وجود ندارد. اما کوشش ما این است که شبکه‌ای درست کنیم با امنیت حداکثری و ناشناخته ماندن حداکثری برای کاربران. در عین حال ما کاربران را از همه ضعف‌ها و پیامدهای احتمالی شبکه آگاه می‌کنیم. این ابزار ابزاری نیرومند در دست افراد یا جوامعی است که آن را به کار می‌گیرند. هیچ نرم‌افزاری به خودی خود بد یا خوب نیست و افراد با نیات و مقاصد گوناگون می ‌توانند از آن به سود خود استفاده کنند.

آیا بهتر نیست که طراحان این شبکه برخی سایت‌ها مانند سایت‌های پورنوگرافی را ببندند تا پهنای باند قابل استفاده‌تر باشد؟ این سرویس طرحی برای بستن یا غیرقابل دسترس کردن هیچ وب سایتی را ندارد.

دسترسی

آیا می‌توانم نرم افزار این پروژه را از طریق سرویس اینترنت معمولی در کشورم، روی کامپیوتر نصب کنم و به اینترنت سایه وصل شوم؟ نرم افزار کوموشن (Commotion) میان دستگاه‌هایی که به هم وصل شده‌اند ارتباط های فرد به فرد ایجاد می‌کند. از همین رو هر کسی می‌تواند این نرم افزار را در کامپیوتر خود نصب و یک شبکه مستقل خلق کند. نیازی نیست این شبکه‌های مستقل یا به اصطلاح «سایه»ای به اینترنت وصل شوند تا کار کنند. آنها به صورت یک شبکه محلی مانند شبکه‌ای که در یک سازمان یا اداره وجود دارد کار می‌کنند. با اینهمه اگر شما پیوند اینترنتی داشته باشید می‌توانید از طریق آن به اینترنت هم وصل شوید.

آیا هر کاربری می‌تواند به این تکنولوژی دست پیدا کند؟ آیا تاریخ اجرای پروژه قطعی شده است؟ پروژه کوموشن یک پروژه اوپن سورس (منبع باز) است که توانایی کار روی انواع دستگاه‌ها را دارد. یکی از هدف‌های اصلی گروه طراحان این پروژه این است که به رایگان در اختیار همه کسانی که به آن نیاز دارند، گذاشته شود. این سیستم روی سخت‌افزارهای موجود کار می‌کند و قابلیت گسترش برای مصرف نیازهای محلی را دارد. کوشش ما اینست که دستیابی و پخش آن را آسان کنیم. ما تا زمان نخستین پخش آن یک سال وقت تعیین کرده‌ایم.

آیا این پروژه تنها در جریان بروز جنبش‌ها و ناآرامی‌ها قابل دسترسی خواهد بود یا پروژه‌ای است همیشگی؟ این فناوری یک فناوری برای همه زمان‌هاست. در واقع بسیاری از اجزای سازنده آن هم اکنون در سراسر جهان به منظور ایجاد ارتباط استفاده می‌شود.

آیا کاربران برای استفاده از آن باید پولی پرداخت کنند؟ این نرم افزار همواره رایگان خواهد بود. دلیلی هم وجود ندارد که چرا شبکه‌ها را نمی‌توان رایگان اداره کرد. با این همه جزئیات به کارگیری یک شبکه بستگی به جامعه‌ای که آن را استفاده می‌کند دارد. از این گذشته ممکن است برای وصل شدن به یک شبکه اینترنت عمومی از یک سرویس شبکه‌ای، پرداخت هزینه‌هایی ضرورت داشته باشد.

سخت افزار

چه دستگاهی برای استفاده از این تکنولوژی لازم است؟ برای آنکه بتوان یک شبکه مستقل به وجود آورد، کمترین لوازم مورد نیاز دو یا بیش از دو دستگاه مجهز به وایرلس است،‌ مانند لپ‌تاپ،‌ روتر یا تلفن‌های هوشمند (اسمارت فون). کاربران تازه می‌توانند به شبکه موجود وصل شوند و از دستگاه‌های داری وایرلس یا تلفن‌های همراه جی اس ام استفاده کنند.

امنیت

آیا دولت ایران می‌تواند این شبکه را فیلتر کند یا مختل سازد؟ دولت ایران ممکن است تلاش کند که این سرویس را فیلتر کند یا مختل سازد و حتی ازدحام‌آفرینی کند. با اینهمه طبیعت نامتمرکز یک شبکه زیرساختی از این دست این امکان را می‌دهد که ازدحام را از کنار جاهایی با سرعت‌های پایین و نقاط اتصال شبکه‌ای یا نودها دور کرد. به همین ترتیب داده‌ها را می‌شود در هر نقطه خروج پر و خالی کرد،‌ نه آنهایی که توسط دولت کنترل می‌شود.

آیا امکان این هست که در این سیستم نشانی‌های آی پی قلابی درست کرد؟ طوری که دولت نتواند بین کاربر واقعی و کاربر قلابی تشخیص دهد؟ شبکه به گونه‌ای طراحی خواهد شد که نتوان نشانی آی پی را با کاربران ارتباط داد تا ناشناس بودن کاربران تضمین شود.

آیا از یک نوع سیستم کدگذاری مانند SSH استفاده خواهد شد؟ ایمنی کاربران و ناشناخته ماندن آنها ویژگی‌های اصلی این نرم‌افزار را تشکیل می‌دهد و فعالیت‌های کاربران روی شبکه به صورت کدگذاری شده، انجام خواهد شد.

وقتی تعدادی دستگاه به یک نقطه اتصال شبکه‌ای وصل می‌شود، یک سیستم جاسوس وزارت اطلاعات ایران به تنهایی می‌تواند کاربران شبکه را شناسایی و آنها را به خطر بیاندازد. آیا برای جلوگیری از این وضعیت راهی در نظر دارید؟ شبکه راه حل‌های گوناگونی برای کاربردهای گوناگون و سیستم‌های ایمنی مختلف برای شبکه‌های گوناگون در نظر گرفته است. به کارگیری سیستم ناشناس ماندن و فناوری پنهان‌سازی شده در درون شبکه برای اینکه جلوی دستگاه‌های جاسوس برای دستکاری در شبکه را بگیرد، و همین طور منحرف کردن مسیرهای پر ازدحام و خلوت کردن آنها در خروجی‌های متعدد زیر نظارت، به در هم شکستن تلاش دستگاه‌های خبرچین کمک خواهد کرد. شبکه همچنین قادر است ازدحام‌های ایجاد شده را به صورت کدگذاری شده به بیرون از شبکه راهنمایی کند.

اگر دولت ايران يکی از اين چمدان‌ها را خريداری کند و به کاربران سرويس بدهد، آيا خواهد توانست کاربرانی را که به سرور آنها يا لپ تاپ آنها وصل شده‌اند شناسايی کند؟ به يک معنا بله. گرچه روند عبور داده‌ها از گرهگاه‌های دولتی نيز کدگذاری شده‌اند و غير قابل خواندن هستند. با اين همه داده‌های فرستاده شده به کاربران در يک گرهگاه دولتی با داشتن کليدهای مناسب قابل خواندن و تفسيرند. بنابراين اهميت فراوانی دارد که کاربران دستگاه تازه‌ای که به شبکه می‌پيوندد را خوب بشناسند و به آن اطيمنان داشته باشند.

اگر رژيم يک آی اس پی قلابی درست کند، از کجا می‌توان قلابی بودن آن را تشخيص داد؟ هر شبکه‌ای، چه شبکه کوموشن یا شبکه‌های دیگر، باید با اطمینان درخور آن شبکه مورد داوری قرار گیرد. افراد، شبکه‌هایی را باید به کار گیرند که به آن اطمینان کامل دارند. اگر شبکه‌ای مورد شک باشد باید از شیوه کدگذاری کامل مانند HTTPS استفاده شود تا داده‌ها را در روند گذر از شبکه ایمن کرد.

ویژگی‌ها/ توانایی‌ها

با فرض اینکه اداره ارتباط‌های رادیویی وزارت اطلاعات هم اکنون بر سیگنال‌های فرستاده شده نظارت دارد،‌ آیا این فناوری دارای توانایی ارسال هم هست یا تنها شامل سیگنال‌های دریافت است؟ این پروژه به کاربران اجازه می‌دهد که هم اطلاعاتی را بفرستند و هم دریافت کنند، مانند هر شبکه بی‌سیم دیگر.

آیا ارتباط در زمان واقعی صورت می‌گیرد؟ بله. به همان صورتی که هر شبکه هست. شبکه کوموشن استفاده از سرویس‌های همزمانی مانند تلفن‌های آی پی و ناهمزمانی مانند ایمیل را فراهم می‌سازد.

سرعت کانکشن این شبکه چه اندازه است؟ سرعت اتصال بستگی دارد به توانایی‌های دستگاه‌های به کار برده شده شامل شبکه و پهنای باند قابل استفاده. این موضوع ربطی به نرم‌افزار ندارد.

آیا این سرویس می‌تواند از عهده ترافیک زیاد برآید ؟ ظرفیت کلی را دستگاه‌ها و در مورد دسترسی اینترنتی پهنای باند موجود در شبکه تعیین می‌کند. با این همه این نرم‌افزار در جابه‌جایی بار در شبکه به اندازه کافی توان دارد.

با توجه به اینکه شمار زیادی از مردم به کامپیوتر دسترسی ندارند آیا می‌شود کانال‌های تلویزیونی تازه‌ای بدون نیاز به دستگاه‌های اضافی مانند گیرنده و غیره به راه انداخت؟ نه به این صورت. با این همه می‌شود متن،‌ عکس، صدا و ویدئو را به هر دستگاهی که توان نمایش آنها را داشته باشد ارسال کرد. به این معنی که برای نمونه می‌توان از یک تلفن همراه برای دریافت یک فایل صدای پخش شده یا متن یک خبر استفاده کرد. اما شبکه می‌نواند برای انتقال ویدئو یا صدا به صورتی امن از استودیوهای رادیو تلویزیونی به فرستنده‌های متعارف مورد استفاده قرار گیرد.

آیا می‌توان از طریق تلفن‌های همراه مجهز به سیستم بی‌سیم به این سرویس دسترسی یافت؟ در این صورت می‌توان گفت کسی قادر به بلوکه کردن این سرویس را نخواهد داشت. شبکه کوموشن مانند هر شبکه بی‌سیم دیگر عمل می‌کند. برای پیوستن به این شبکه هر دستگاه مجهز یه وایفای باید نخست پیوستن به شبکه را برگزیند.

با استفاده از این نوع سرویس برای نمونه چه مقدار از سطح شهری مانند تهران را می‌شود پوشش داد؟ تهران بدون حومه‌اش، ۷۳۰ کیلومتر مربع مساحت،‌ ۹.۱ میلیون جمعیت دارد؛ این سرویس برای این مساحت مناسب است. نرم‌افزار به گونه‌ای طراحی شده که با کمترین دانش فنی و تکنیکی بتواند به صورت مؤثر عمل کند. در منطقه‌ای شهری مانند تهران بیشتر جمعیت آن دارای تلفن همراه یا دستگاه‌های بی‌سیم با قابلیت تبدیل به استفاده در شبکه‌اند. با این همه شبکه‌های بزرگتر برای سرویس‌دهی مناسب نیاز به برنامه‌ریزی و سازماندهی‌اند.

اینترنت

ایجاد یک شبکه بی‌سیم روی آسمان ایران فکری است عالی. دولت به سختی خواهد توانست روی سیگنال‌ها پارازیت بیاندازد، چون ممکن است این کار روی سیگنال‌های خودش اثر بگذارد. آیا چنین شبکه‌ای با خدمات ماهواره‌ای هم پشتیبانی خواهد شد؟ یک شبکه محلی مانند شبکه کوموشن را می‌توان با هر ارتباط اینترنتی سنتی پشتیبانی کرد: از جمله سرویس‌های ماهواره‌ای.

اگر ما به این شبکه دسترسی داشته باشیم آیا هنوز برای دسترسی به برخی سرویس‌ها مانند خرید آنلاین یا پرداخت اینترنتی صورت حساب‌ها ناگزیریم از شبکه اینترنتی ایران استفاده کنیم؟ این امکان وجود دارد که به خدمات محلی از طریق شبکه تازه دسترسی یافت و آن را برای اطلاع‌رسانی یا آگاهی‌دهی در محدوده خودش مورد استفاده قرار داد. با این همه برای هر نوع خدمات که متکی به اینترنت است مانند تأییدیه کارت اعتباری، وجود اینترنت ضرورت دارد. البته شبکه کوموشن می‌تواند دسترسی به اینترنت عمومی را برای مردم ساده‌تر سازد.

اگر فرستنده/گیرنده در یک چمدان قرار باشد به دیگر کاربران سرویس دهد، اولین لپ‌تاپ به چه نحوی متصل خواهد شد؟ بسته نرم‌افزار کوموشن ارتباط اینترنتی را فراهم نمی‌کند. بلکه دستگاه‌های محلی را به هم می‌پیوندد و ارتباط‌های اینترنتی را با دیگر کاربران به اشتراک می‌گذارد.

در صورتی که سرمایه پروژه پژوهشی را وزارت کشور آمریکا تقبل کرده است، چه کسی هزینه ارتباط‌های اینترنتی هر کاربر را خواهد پرداخت؟ ارتباط اینترنتی به وسیله این پروژه تأمین نمی‌شود. به جای آن به کاربران اجازه می‌دهد که هر نوع ارتباط اینترنتی موجود و قابل دسترسی را با دیگران شریک شوند و با ایمنی بهتر در جایی که ارتباط اینترنتی وجود ندارد با هم در ارتباط باشند.

آیا با استفاده از این شبکه می‌توان به برخی وبسایت‌های بلوکه در ایران مانند خدمات گوگل دسترسی یافت؟ این شبکه امکان دسترسی به سایت‌های بسته شده موجود را مستقیماً در اختیار کاربران قرار نخواهد داد. با اینهمه شبکه به کاربران اجازه می‌دهد که یک ارتباط اینترنتی سانسور نشده را با دیگر کاربران به اشتراک بگذارند. کاربران همچنین می‌توانند مستقیماً و مشترکاً به اطلاعاتی دسترسی داشته باشند و داده‌ها را تا زمانی پیوند اینترنتی برقرار است روی دستگاه خود انبار کنند.

آیا این شبکه دسترسی به همه وبسایت‌ها را ممکن خواهد ساخت؟ این شبکه نسبت به نوع ترافیکی که ایجاد می‌کند بی‌طرف است. در صورت داشتن ارتباط اینترنتی کوشش نمی‌کند هیچ سایتی را مسدود کند. اما ممکن است خود آن ارتباط اینترنتی اصلی محدودیت‌هایی داشته باشد.

توسعه و رشد

برنامه‌نویسی نرم‌افزاری این پروژه چگونه انجام می‌شود؟ این پروژه به صورت برنامه‌نویسی منبع-باز یا open source طراحی شده است. برای این کار این پروژه باز، روی وبسایتی با آدرس زیر وجود دارد و ما کوشش می‌کنیم بسیاری از پروژه‌های باز را در این زمینه به کار بگیریم: http://commotionwireless.net

آیا اینترنت چمدانی همه سیستم‌های عامل را پشتیبانی می‌کند؟ پروژه هم اکنون نسخه‌های موجود ویندوز، مک،‌ GNU/Linux،‌ آندروید، روترها یا مسیریاب‌های جاسازی شده و احتمالاً آی‌فون را پشتیبانی می‌کند. افزون بر آن هر دستگاه استاندارد که بتواند به عنوان یک کاربر به شبکه متصل شود، بدون نیاز به استفاده از نرم‌افزار می‌تواند در شبکه قرار گیرد و از آن استفاده کند.

آیا می‌شود چارت عملیاتی این شبکه را دید؟ شبکه دارای امکانات مدیریت غیرمتمرکز خواهد بود و ساختار فعالیت آن را در دسترس قرار خواهد داد.

آیا درست است که بگوییم این تکنولوژی از نرم‌افزار برای ایجاد ارتباط مودم‌های بی‌سیم در خانه‌های یک محله استفاده می‌کند؟ پروژه بسیار بزرگتر از این محدوده است. این تکنولوژی می‌تواند تلفن‌های همراه معمولی،‌ هر دستگاه مجهز به بی‌سیم (مانند تلفن‌های هوشمند،‌ لپ‌تاپ،‌ روتر و غیره) را به هم وصل کند و با حفظ ایمنی ارتباط میان دستگاه‌ها، به کاربران اجازه دهد که با دسترسی به یک اینترنت فعال بتوانند در ارتباط قرار گیرند. از این گذشته استفاده از یک نرم افزار دیگر می‌تواند در صورت تمایل به تلفن‌های دستکاری نشده جی ام اس قابلیت ارسال پیام‌های اس ام اس بدهد.

پروژه‌های دیگر

آیا این سیستم همان سیستم DVB-RCS است؟ نه. گرچه هردوی آنها در برخی ویژگی‌ها همانندی‌هایی دارند. نقاط اتصال شبکه کوموشن را به صورت نظری می‌توان برای خدمات DVB-RCS و محل اتصال به شبکه اینترنت مورد استفاده قرار داد. DVB-RCS از نظر میدان، میدان قراردادی‌تر و محدودی‌تر دارد و ناگزیر است برای ایجاد ارتباط از یک واسطه ماهواره‌ای استفاده کند. در حالی که شبکه کوموشن اجازه می‌دهد هر نقطه اتصال شبکه‌ای مستقیماً با نقاط اتصال شبکه‌های دیگر پیوند برقرار کند و به اینترنت وصل شود: خواه اتصال از طریق DVB-RCS باشد خواه نه.

آیا برنامه‌هایی هم برای ماهواره وایمکس و یو ام تی اس دارید؟ فعلاً نه. آنها هنوز یک استاندارد خوبی ندارند و در مجموع خوب از آب درنیامده‌اند.

برنامه ماهواره مارک کرک چه شد؟ به نظر می‌آید برای ایران عملی‌تر از اینترنت در چمدان باشد. این پروژه راهی را دنبال می‌کند که در تکمیل و نه رقابت با اینترنت ماهواره‌ای است.

پرسش‌های عمومی

آیا شما پروژه نمونه را آزمایش کرده‌اید یا هنوز در مرحله نظریه و فرض است؟ این تکنولوژی‌ها هم اکنون در شهرهای گوناگون جهان در حال استفاده است.

آیا این پروژه در نزدیکی مرز به کار خواهد رفت یا وارد کشور خواهد شد؟ ویژگی این شبکه طوری است که بنا به نیاز و امکانات می‌توان آن را گسترش داد،‌ کاهش داد یا به آسانی از یک نقطه‌ای به نقطه دیگر برد.

لطفاً درباره خدمات تلفنی این پروژه هم توضیح بدهید. آیا این خدمات از طریق کارت، اسکایپ یا روش‌های دیگر است؟ شبکه از طریق وایفای و تلفن‌های مجهز به وایفای و از طریق جی ام اس با تلفن‌های معمولی همراه ایجاد ارتباط می‌کند. اگر دسترسی اینترنت فراهم باشد کاربران می‌توانند از اسکایپ یا وویپ هم استفاده کنند. در غیر این صورت کاربران می‌توانند از طریق تلفن‌های دیگر و یا شبکه کوموشن تلفن کنند.

هر واحدی چند کاربر را پوشش می‌دهد؟ کاملاً بستگی به ظرفیت دستگاه‌های مختلف دارد. هم از نظر ارتباط‌های همزمان بی‌سیم و هم از نظر پهنای باند به کار گرفته شده است.

‌ آیا این سرویس می‌تواند با شبکه محلی ایجاد ارتباط کند؟ بله.

این پروژه برای آمریکا چه سودی در بر دارد؟ برای همه جوامع دنیا داشتن ارتباط‌های آزاد و ایمن و بدون ترس از شناسایی چه در سطح محلی و چه منطقه‌ای اهمیت فراوانی دارد. این تکنولوژی‌ها هم اکنون نیز در گوشه و کنار دنیا به کار گرفته می‌شود و خدماتی در راستای نجات قربانیان سوانح و بلایا،‌ توسعه بازرگانی، گسترش ارتباطات میان افراد یک جامعه و دسترسی آسان به امکانات زیستی در شهرها انجام می‌دهد.

اگر دسترسی به ابزارهای مورد نیاز اینترنت چمدانی در ایران آسان نباشد آیا می‌توان وسایل آن را از بازار ایران تهیه کرد و سپس با مونتاژ آنها و دانلود کردن نرم‌افزار اینترنت چمدانی ساخت؟ بله. پروژه بر اساس امکانات مواد سخت‌افزاری موجود در ایران طراحی شده است.

این روش چه امتیازی بر اینترنت ماهواره‌ای دارد؟ این سیستم یک چمدان پر ابزار است که از هر نوع اینترنت ماهواره‌ای می‌تواند در راستای ایجاد ارتباط میان کاربران شبکه استفاده کند. حتی اگر ارتباط اینترنتی هم وجود نداشته باشد،‌ کاربران شبکه می‌توانند بدون ترس از شناسایی شدن با همدیگر ارتباط ایجاد کنند. سرانجام این که این شبکه طوری طرح شده است که به کاربران اجازه می‌دهد وارد شبکه شوند و یا آن را ترک کنند.

از آنجا که پرداخت به صورت آنلاین در ایران نیست،‌ چگونه می‌توانیم هزینه‌ها را بپردازیم؟ نرم‌افزار کوموشن یک نرم‌افزار رایگان است. هیچ حق عضویتی برای استفاده از آن وجود ندارد.

نشانی وبسایت رسمی پروژه چیست؟ http://tech.chambana.net/projects/commotion

چرا از سیستم‌های اینترنت ماهواره‌ای مانند خدماتی که خطوط هوایی از آن استفاده می‌کنند استفاده نمی‌کنید؟ اینترنت‌های ماهواره‌ای مکمل نرم‌افزار شبکه کوموشن است. این شبکه می‌کوشد نرم‌افزاری فراهم کند که با استفاده از آن بتوان در محیطی ایمن و بدون ترس از شناخته شدن زیرساخت شبکه‌ای محلی را به وجود آورد با هزینه کم و وسایل موجود. این شبکه می‌تواند دسترسی به ارتباط اینترنتی را در صورت وجود آن برای کاربران فراهم سازد. اینترنت ماهواره‌ای می‌تواند این گام را برای شبکه فراهم سازد.

پس از راه‌اندازی پروژه در صورتی که نیاز به کمک و راهنمایی داشته باشیم با چه مرجعی باید تماس بگیریم؟ وبسایت پروژه، اطلاعات و نشانی‌های ایمیل لازم را فراهم کرده است.

تجربه ای بد از .NET کند

2011-05-21T16:34:00.001+04:30

مدتی است روی نرم افزاری کار می کنم که کندی .NET را به وضوح برایم روشن ساخت. در این نرم افزار قرار بود یک تصویر 16 بیتی خاکستری (Grayscale) از روی سنسور یک دوربین خاص تحقیقاتی به روی حافظه کامپیوتر دانلود شود. سپس عملیاتی روی تصویر انجام شود تا تصویر قابل نمایش باشد. سنسور دوربین یک CCD 16 مگاپیکسل با پیکسلهای 16 بیتی بود که در مجموع تشکیل 32 مگابایت اطلاعات را می داد. این اطلاعات به واسطه SDK دوربین که با C++ unmanaged نوشته شده بود از دوربین گرفته می شد. این در حالی بود که صاحبان این دوربین از من خواسته بودند تا نرم افزار را با یکی از زبانهای .NET بنویسم و با وجود هشدارهایم مبنی بر پایین آمدن سرعت نرم افزار، از خواسته خود کوتاه نیامدند.

اطلاعات توسط تابعی سطر به سطر از روی سنسور خوانده می شد و در بلوکی از حافظه قرار می گرفت که اشاره گری به ابتدای آن برگردانده می شد. تا اینجای کار که دانلود اطلاعات به حافظه سیستم، توسط کد unmanaged درون SDK و Marshalling آن توسط CLR انجام می شد مشکلی وجود نداشت و سرعت نرم افزار قابل قبول بود. مشکل آنجا بود که اطلاعات پیکسلهای هر سطر 16 بیتی بودند. از آنجایی که سخت افزار لازم برای نمایش تصویر 16 بیت خاکستری در کامپیوترهای خانگی وجود ندارد، به ناچار این پیسکلهای 16 بیتی باید به پیکسلهای 8 بیت تبدیل می شدند. به بیان دیگر بیش از 16 میلیون پیسکسل 16 بیتی باید یک به یک به معادل 8 بیتی تبدیل می شدند. پس از پایان کد نویسی این قسمت و تست نرم افزار، مشاهده شد که کل این عمل با سریعترین الگوریتم و با یک سخت افزار متوسط بیش از 40 ثانیه به طول می انجامد که با توجه به تجربه های قبلی ام در کار با همین حجم داده در C++ بسیار زیاد بود. گرچه کارفرمایان از این سرعت ابراز رضایت می کردند اما دلم راضی نشد. به سرم زد تا کل عملیات تبدیل تصویر 16 بیت به 8 بیت را با C++ بنویسم و بعد داده خروجی را به حافظه managed مارشال (Marshal) کنم. گرچه هنوز فرآیند کد نویسی آن به اتمام نرسیده اما تست های اولیه بسیار امیدوار کننده هستند و امیدوارم زمان اجرای این فرآیند از بیش از 40 ثانیه به زیر 5 ثانیه کاهش یابد.

.NET فرآیند کد نویسی را ساده تر کرده است. هم به واسطه استفاده از حافظه مدیریت شده (Managed) و هم به خاطر کلاسهای غنی خود که بسیاری از فرایندهای پیچیده و الگوریتمهای طولانی را به بهترین شکل و ساده ترین و آماده ترین حالت در اختیار برنامه نویس قرار می دهد. اما وای به روزی که بخواهید خود کد مربوط به یک پردازش بزرگ داده را بنویسید. به نظرم در چنین حالتهایی و یا جاهایی که نیاز به ارتباط تنگاتنگ با سخت افزار وجود دارد، ترکیب کد managed و unmanaged بهترین گزینه است.

Garbage Collector در .NET

2011-05-20T10:45:00.002+04:30

طی دو ماه گذشته، بارها دوستان برنامه نویس سوالاتی مبنی بر چگونگی کارکرد Grabage Collector (GC) در .Net پرسیده اند و اینکه چرا GC در برخی موارد، حتی وقتی به طور صریح فراخوانی می شود، توان پاک کردن حافظه اختصاص داده شده به برخی از کلاس ها یا متغیر ها را ندارد؟

به همین دلیل تصمیم گرفتم در جهت روشن تر شدن روش کار GC مطلبی بنویسم و در انتها به پاسخ این سوالات برسم.

اغلب برنامه نویسانی که کار با زبانهایی که کد unmanaged تولید می کنند را تجربه کرده اند (مثل ANSI C++ و C) ، برای کار با هر نوع داده ای و هر ساختار باید دو عمل اصلی را انجام می دادند: اختصاص حافظه و آزاد سازی آن. این اعمال به ظاهر ساده، به صورت بالقوه و گاهی در عمل منشا پیچیده ترین و گیج کننده ترین اشکالات یا به اصطلاح باگ ها در نرم افزارها هستند. کافی است پس از پایان استفاده از بخشی از حافظه، آن را آزاد نکنید و یا اقدام به استفاده از حافظه ای کنید که پیش از آن آزاد شده است. اشکال عمده این نوع خطاها این است که نتیجه آن به آسانی و به شکل یک پیغام خطای زمان اجرا و یا اشکال منطقی قابل ردیابی نبوده و همیشه تحت شرایط یکسان تکرار نمی شوند. با هر بار اجرای برنامه و یا تحت شرایط مختلف دیگر، اتفاقات عجیب و متفاوتی را می شود از برنامه انتظار داشت. با ظهور زبانهای managed مثل جاوا و زبانهای مبتنی بر .NET مدیریت حافظه بر عهده واسط اجرا کننده کد گذاشته شد. این واسط در جاوا JRE (Java Runtime Environment) و در .NET، CLR (Common Library Runtime) است. اصولا زبانهای managed به زبانهایی می گویند که مدیریت حافظه در آنها به طور اتوماتیک و به دور از چشم برنامه نویس انجام می شود. مزیت این نوع زبانها این است که توسط آنها با سرعت بالاتر و خطای کمتر می توان نرم افزار جدید تولید نمود. در عین حال عیب عمده این زبانها سرعت پایین نرم افزارهای تولید شده توسط آنهاست. به دلیل سربار بالای عملیات مدیریت حافظه اتوماتیک، این سرعت کم اجتناب ناپذیر است و همین امر آنها را برای تولید نرم افزارهایی که به سرعت بالای محاسبات نیاز دارند، مثل بازیهای کامپیوتری، نامناسب می سازد.

در .NET یکی از وظایف اصلی مدیریت حافظه را Garbage Collector (GC) بر عهده دارد. کار GC اختصاص و آزادسازی اتوماتیک حافظه به اشیا است. با هر بار فراخوانی کلمه new برای استفاده از یک شیء مقداری حافظه توسط GC به آن اختصاص داده شده و پس از پایان کار با آن شیء این حافظه باز پس گرفته می شود. اما نکته ای که در این مطلب به رویش تمرکز خواهد شد، چگونگی باز پس گیری حافظه است.

به طور کلی در .NET دو نوع ارجاع به اشیاء وجود دارد. ارجاع قوی (Strong Reference) و ارجاع ضعیف (Weak Reference). همه ارجاع ها به طور پیش فرض قوی هستند مگر آنکه صراحتا ضعیف تعریف شوند. همانطور که می دانید یک ارجاع با کلمه کلیدی ref در C# و ByRef در VB مشخص می شود و مفهوم آن این است که تنها آدرس متغیر مورد نظر به عنوان پارامتر به یک تابع ارسال می شود و نه یک کپی از مقدار آن. این به آن معنا است که یک متغیر موجود در یک بلوک مشخص از حافظه بین چند تابع به اشتراک گذاشته می شود. علاوه بر کلمه کلیدی ref، ارجاع به صورت دیگری هم می تواند وجود داشته باشد. بسیاری از انواع داده ای از نوع ارجاعی هستند، به این معنی که از همان ابتدا که شیء جدید ساخته می شود، تنها آدرس محل قرار گیری آن شیء، در متغیر مورد نظر قرار می گیرد و خود شیء در Heap نگهداری می شود. تمام اشیائی که برای مقدار دهی اولیه (Initialization) نیاز به کلمه کلیدی new دارند از این نوع هستند. زمانی که این نوع داده ها را به عنوان پارامتر به یک تابع ارسال می کنید، به طور اتوماتیک تنها آدرس آنها ارسال می شود. همه این نوع ارجاعات ارجاع قوی محسوب می شوند.

اگر یک شیء در حافظه وجود داشته باشد، از حافظه پاک نخواهد شد مگر اینکه همه توابعی که به طور قوی به آن ارجاع داده شده اند، کارشان تمام شده و از حافظه خارج شوند. این جمله به آن معنی است که حتی اگر تابع سازنده شیء مورد نظر از حافظه خارج شود ولی تابع دیگری وجود داشته باشد که هنوز با ارجاع قوی در حال استفاده از آن متغیر باشد، متغیر در حافظه باقی می ماند. در مقابل از ارجاع های ضعیف در هنگام خالی سازی حافظه صرف نظر می شود و اگر تنها ارجاع های موجود به یک شیء از نوع ارجاع ضعیف باشند، به گونه ای عمل می شود که گویی ارجاعی به شیء وجود ندارد و شیء از heap پاک می شود. کلیه این قوانین در مورد ارجاع های قوی و ضعیف، توسط GC و به هنگام پاک سازی heap اعمال می شود.

GC به هر شیء یک عدد صحیح به عنوان شماره نسل اختصاص می دهد. سه نسل برای اشیاء در نظر گرفته می شود. نسل 0، 1 و 2. هر شیء به هنگام ایجاد شدن در نسل 0 قرار می گیرد. GC برای پاک سازی هر نسل از اشیا در فواصل زمانی مشخص اقدام می کند. تعداد دفعات تکرار عمل پاک سازی برای نسل 0 بیشترین است. به این معنی که GC در فواصل زمانی کوتاهتری اقدام به جمع آوری اشیاء نسل 0 می کند. پس از آن و در فواصل طولانی تری نسل 1 و سپس نسل 2. هرگاه GC برای پاک سازی شیءی از حافظه اقدام می کند ولی آن شیء به دلیل وجود یک ارجاع قوی به آن غیر قابل پاک کردن است، یک شماره به نسل آن اضافه می شود. مگر اینکه شی در نسل 2 باشد که در این صورت شماره نسل آن تغییر نمی کند. این به آن دلیل است که هرگاه شیءی در یک اقدام به پاک سازی هنوز قابل پاک کردن نبود به احتمال زیاد مدت زمان بیشتری به آن نیاز خواهد بود و ارجاعات قوی بیشتری به آن وجود دارد و یا توابع ارجاع داده شده به آن کند تر اجرا می شوند. در این صورت برای پایین تر آوردن سربار اجرای GC و بالاتر بردن سرعت اجرای نرم افزار، یک شماره به نسل آن اضافه می شود تا در فواصل طولانی تری اقدام به پاک کردن فضای اختصاص داده شده به آن متغیر در heap شود.

این عمده ترین دلیلی است که GC ممکن است در هر اقدام به پاک سازی، لزوما موفق به پاک کردن شیء و آزاد سازی بلوک حافظه مربوط به آن نشود، حتی اگر به طور صریح و توسط تابع GC.Collect() در کد برنامه اقدام به پاک سازی heap شود.

نامه سرگشاده گروهی از وبلاگ نویسان سبز خطاب به علی مطهری

2011-02-28T11:56:00.042+03:30

شرایط حاضر کشور شرایط حساسی است. در این شرایط همه دلسوزان کشور باید در حد توان خود قدم در راه بهبود اوضاع نه چندان بسامان آن بردارند. به همین دلیل است که این نامه سرگشاده را از طرف جمعی از وبلاگ نویسان سبز خطاب به علی مطهری در این وبلاگ منتشر می کنم. گرچه موضوع آن در ارتباط با موضوع وبلاگ نیست.

خدمت جناب آقای علی مطهری

با عرض سلام و احترام

ما، گروهی از هم‌وطنان شما هستیم که خود را فعال و هوادار «جنبش سبز مردم ایران» می‌دانیم. جنبشی که اعضایش از زمان برگزاری دهمین انتخابات ریاست جمهوری تاکنون متحمل رنج و درد فراوان شده‌اند. ما برخی از همراهان خود را در خاک و خون دیده‌ایم و گروه بیشتری را امروز در بند و اسارت داریم. ما مورد ظلم قرار گرفتیم اما همچنان دادگاهی برای تظلم‌خواهی نمی‌یابیم.

آقای مطهری

در ریشه‌یابی علل و عوامل اتفاقات ناگوار 20 ماه گذشته میان ما و شما اختلافاتی وجود دارد. اختلافاتی که شاید بتوان در فضایی آرام به حل و فصل آنان دل بست و شاید هم هیچ گاه به توافقی قطعی بر سر آنان دست نیابیم، اما در این میان ما تشابهاتی هم می‌بینیم که می‌توانند محوریتی برای یک حرکت مشترک شوند.

ما به مانند شما از تداوم وضعیت نابسامان کنونی که بن‌بستی ناگوار را بر سر راه کشور قرار داده است به ستوه آمده‌ایم. ما خواستار بازگشت آرامش و آسایش به کشور و رفع فضای کینه و نفرت و خشم هستیم.

ما به مانند شما از تداوم خشونت‌های خیابانی، کشته شدن هم‌وطنانمان و بازداشت‌های گسترده ناخرسند هستیم و توقف این وقایع تاسف بار را برای مصالح خود و کشور در اولویت می‌دانیم.

ما به مانند شما از قانون‌گریزی و تصمیمات شخصی و جناحی و گروهی آسیب دیده‌ایم و بزرگترین قربانی چنین روندی را مصالح کلی کشور و ملت می‌دانیم.

ما به مانند شما راه حل عبور از بحران را نه در فضایی ملتهب و سرشار از دروغ و تهمت، که در سایه آرامش و گفت و گو جست و جو می‌کنیم.

و در نهایت ما نیز چون شما پافشاری بر لجاجت و تمامیت‌خواهی را ریشه تمامی این مصیبت‌ها می‌دانیم و امیدواریم همه شهروندان کشور، به ویژه مسوولین حکومتی با سعه صدر بیشتری به سخنان و مطالبات طرف مقابل گوش فرا دهند.

جناب مطهری

ما امیدواریم همین میزان از اشتراکات برای آغاز حرکتی مشترک در راستای نیل به توافقی مطلوب (هرچند حداقلی) کفایت کند. پس صادقانه و صمیمانه دست یاری به سوی شما دراز می‌کنیم چرا که شما را فردی صادق، هرچند در مخالفت با خود می‌شناسیم.

آقای مطهری

«جنبش سبز ایران» امروز جنبشی متکثر با خواسته‌های گوناگون است. هر کسی از ظن خود یار آن شده و به اعتراف شاخص‌ترین چهره‌هایش هنوز کسی نتوانسته است کلیتی را به تمامی اقشار حاضر در آن منتسب کند. با این حال ما گروهی از دل همین جنبش هستیم که امیدواریم تا با محوریت قانون، انصاف و مصالح ملی شاهد برقراری گفت و گو با نمایندگان منصف و صادق حاکمیت باشیم. در این راه خواسته‌های ما به صورت شفاف مطرح شده و هرکس که مدعی دلسوزی برای کشور و مردم است باید برای برآورده‌سازی آن‌ها تلاش کند:

ما خواستار رفع حصر خانگی رهبرانمان هستیم. آنانی که در هیچ محکمه‌ای محاکمه نشده‌اند و بر خلاف قانون و بدون هیچ اتهام اعلام شده و جرمی اثبات شده در حصر گرفتار آمده‌اند و از ابتدایی‌ترین حقوق شهروندی خود محروم مانده‌اند.

ما خواهان تضمین حق شهروندان بر تجمعات و راهپیمایی هستیم که صراحتا در بند 27 قانون اساسی ذکر شده است.

ما خواستار آزادی همراهان در بندمان هستیم که گروه گروه و بی‌هیچ گونه اتهام مشخصی بازداشت می‌شوند و بدون محاکمه در دادگاهی رسمی در بند و زنجیر به سر می‌برند.

ما خواستار آزادی مطبوعات و رفع هرگونه سانسور هستیم. حقی بدیهی و اولیه که در بند به بند قانون اساسی کشور به ویژه مواد 3، 24 و 175 مورد تاکید قرار گرفته است.

ما خواستار خاتمه دادن به شرایط امنیتی حاکم بر کشور هستیم که آن را بزرگترین خطر برای مصالح ملی و مایه وهن و بی‌آبرویی کشور می‌دانیم.

و در نهایت ما خواستار برگزاری انتخابات آزاد، غیرگزینشی و سالم هستیم که تنها مستبدین و دیکتاتورها می‌توانند با آن مخالفت کنند.

جناب مطهری

بپذیرید که در این فضا، هر بارقه‌ای از هم‌گرایی، هرچند به مصداق کورسویی لرزان، باید به فال نیک گرفته شود و مورد حمایت قرار گیرد تا بتوانیم به توافق‌های بزرگ‌تر چشم امید ببندیم. ما تنها می‌خواهیم به شما اطمینان دهیم که اگر در راستای تلطیف فضا و بازگشت امور کشور به روند عادی خود گامی بردارید صمیمانه از اقدامات شما حمایت خواهیم کرد. با این حال ما گمان می‌کنیم تا زمانی که ارتباط فعالان جنبش با چهره‌هایی که به صورت نمادین رهبران جنبش خوانده می‌شوند برقرار نگردد، حداقل‌های این توافق هم قابل دسترسی نیست.

پس اجازه بدهید از شما بخواهیم تا به نمایندگی از این جمع اعلام کنید آزادی رهبران جنبش ما، آقایان میرحسین موسوی و مهدی کروبی از حصر خانگی از جانب فعالان جنبش سبز به مصداق گامی مثبت در راستای اعتمادسازی از سوی حاکمیت قلمداد خواهد شد. شما بهتر از هر کس دیگری می‌دانید که این چهره‌ها بارها و بارها بر اجرای بدون تنازل قانون اساسی تاکید کرده‌اند، پس می‌توان امیدوار بود که همین فصل الخطاب مورد توافق طرفین، دستمایه گفت و گوهای آینده قرار گیرد.

آقای مطهری

ما می‌خواهیم که به رسمیت شناخته شویم. از ما یاد کنید اما نه به عنوان فتنه‌گران که ما تنها معترضیم. ما سوگواران جنبشی وابسته و مدفون شده نیستیم. ما آزادی خواهان مستقلی هستیم که جنبش پویای ما با گذشت 20 ماه سرکوب و فشار همچنان رو به رشد و بلوغ است. ما را فریب‌خورده ندانید که ما پرسش‌گریم. ما را اقلیت ناچیز نشمرید که ما بی‌شماریم حتی اگر در نگاه شما اکثریت نباشیم و در نهایت اینکه از آزادی رهبران و دیگر همراهان دربند ما حمایت کنید، ما نیز از حکمیت شما استقبال خواهیم کرد.

با سپاس از توجه شما و به امید بازگشت به آرامشی که مصالح کشور و ملت را در بر بگیرد

گروهی از وبلاگ نویسان سبز

وبلاگ های امضا کننده:

&lt;p&gt;&amp;lt;br /&amp;gt; &lt;/p&gt;
------------------------------------------------------------------

در صورتی که شما هم وبلاگی دارید و می خواهید از این متن حمایت کنید لطفا آدرس وبلاگتان را به (digiraz.blogspot@gmail.com) میل بزنید

فایلهای خود را به ابرها بفرستید

2011-02-28T03:35:00.001+03:30

کامپیوتر خیلی خوب است. کلی کارهایمان را راحت می کند. خیلی سریع است. می توانیم هرچه خواستیم در آن ذخیره کنیم و هر وقت خواستیم به آنها دسترسی داشته باشیم. البته نه! همیشه نمی توانیم به آنها دسترسی داشته باشیم. مثلا اگر کامپیوترمان همراهمان نباشد. آنوقت چه؟

این سوال تا همین چند وقت پیش راه حل جامعی نداشت. شرکتهایی در این زمینه فعالیت کرده بودند. از همین فعالیتها بود که نرم افزارهایی مثل PCanywhere بوجود آمدند. اما حتی با وجود این نرم افزارها درصد بسیار بالایی از مشکل همچنان باقی ماند. این تازه بخشی از مشکل است. حتی با فرض حل این مسئله، مسائل دیگری همچنان باقی می مانند. اگر حافظه کامپیوترمان به هر دلیل پاک شود چه؟ اگر کامپیوترمان دزدیده شود؟ و اگر... .

راه حل "ابر" (Cloud) است. Cloud Computing* به باور بسیاری از متخصصان، آینده دنیای کامپیوتر خواهد بود. دیگر نیازی نیست که فایهای خود را روی کامپیوتر شخصی نگه دارید. کافی است آن را به فضای شخصی خود روی وب ارسال کنید. همانجا مشاهده اش کنید، تغییرش دهید و در صورت نیاز با سایرین به اشتراک بگذارید تا به طور همزمان روی آن کار کنید. حتی می توانید فایلتان را روی وب ایجاد کنید. در این صورت همیشه فایلهایتان در مکانی امن خواهند بود. این امنیت را ارائه دهندگان سرویس تضمین خواهند کرد. مهمتر آنکه هر وقت و از هر جا می توانید به آنها دسترسی داشته باشید. وجود فایلها و اطلاعاتتان به هیچ وجه بسته به سلامت و در دسترس بودن کامپیوترتان نخواهد بود. اینها تازه بخشی از فواید "ابر" هستند.

یکی دیگر از مشکلاتی که کاربران با آنها دست و پنجه نرم می کنند، رشد سریع تکنولوژی های سخت افزاری و به همان سرعت منسوخ شدن تکنولوژی های پیشین است. با رشد سخت افزارها، نرم افزارهای جدید مطابق با توانایی های آنها تولید می شوند. اگر بخواهید همیشه از نرم افزارهای روز استفاده کنید احتمالا هر دو تا سه سال، بسته به نوع استفاده، باید کامپیوتر خود را ارتقا دهید. این مشکل برای کاربرانی که از کامپیوتر برای اجرای نرم افزارهای سنگین، از جمله بازی های سه بعدی، استفاده می کنند بیشتر نمایان خواهد بود.

اگر نرم افزارهای سنگین در سرورهای قدرتمندی اجرا شوند، مشکل حل می شود. در این صورت کامپیوتر شما هیچ بار محاسباتی به دوش نمی کشد. تنها دستورات شما را ارسال می کند و تصویر نهایی را دریافت کرده و به مانند یک فیلم به نمایش در می آورد. مثلا در مورد بازی های سه بعدی، اگر بازیهای جدید تر نیاز به تکنولوژی پیشرفته تر سخت افزاری داشته باشند، شما هرگز نگران نخواهید شد. این شرکتهای ارائه دهنده این سرویسها هستند که باید سرورهای خود را به روز نگه دارند.

شاید فکر کنید که از آینده دوری سخن می گویم، اما به هیچ وجه چنین نیست. همه سرویس هایی که نام بردم همین حالا وجود دارند. از این میان تعدادی فراگیر تر و تعدادی در مرحله استفاده آزمایشی و با تعداد کاربران کم هستند. شرکتهای بزرگ کامپیوتری و غولهای اینترنت نبرد سنگینی را در این راه شروع کرده اند. به نظر می رسد قدمهای بلند نخست را گوگل و مایکروسافت برداشته اند. گوگل با سیستم عامل Chrome OS و سرویسهای آنلاین مثل Google Documents. مایکروسافت با Windows Azure، Office 365، Windows Server Hyper-V و MS Dynamics CRM Online.

در این میان برای ما ایرانیان، یک نکته نا امید کننده وجود دارد: پهنای باند اینترنت. به نظر می رسد هرچه آینده کامپیوتر بیشتر به سمت سرویسهای اینترنتی پیش برود، به همان میزان ما بیشتر عقب خواهیم ماند. متاسفانه تفکر غالب در میان مدیران فعلی کشور، دسترسی به اینترنت پهن باند را بر نمی تابد. همین تفکر بیش از پیش مانع سرمایه گذاری در این عرصه می شود. اما خبر خوب آنکه با همین سرعت حداقلی، دسترسی به تعداد زیادی از این سرویسها میسر است. از آن جمله Google Documents. گوگل این سرویس را مدتهاست که راه اندازی کرده و با گذشت زمان آن را تکمیل می کند. هم اکنون این سرویس تا حد زیادی توانایی انجام وظایف Microsoft Office را به صورت آنلاین دارد و با یکپارچگی بی نظیر با Google Sites قطعن شما را شگفت زده خواهد کرد. اگر می توانید از سرویس Gmail در حالت Standard View بدون مشکل استفاده کنید، می توانید مطمئن باشید که سرعت کافی برای استفاده از Google Documents و بیشتر سرویسهای دیگر گوگل را نیز دارید. مطمئنن سرعت دسترسی به اینترنت در ایران اجازه استفاده از سرویس های پیشرفته تر را به ما نمی دهد. از آن جمله بازی های تمامن آنلاین که پیشتر به آنها اشاره کردم. اما سرویس های در دسترس، نعمت بزرگی به شمار می روند. به نظر من استفاده از آنها، جذاب و در عین حال بسیار مفید است.

----------------------------------------------------------------------------

* هر چه فکر کردم، نتوانستم ترجمه مناسبی برای این ترجمه در فارسی پیدا کنم. به هر حال ترجمه کلمه به کلمه آن "محاسبات ابری" است.

انقلاب وب 2 (Web 2.0)

2011-02-26T15:28:00.004+03:30

تیم برنرز لی، مخترع وب، در توصیف آن از جملاتی استفاده کرد که سالها طول کشید تا به واقعیت بپیوندند. او وب را فضایی تعاونی نامید. فضایی که همه می توانند در آن یکدیگر را ملاقات کنند، بخوانند و بنویسند.

تار جهان گستر*، وب، در ابتدا بسیار متفاوت از امروز بود. فناوری های نرم افزاری و سخت افزاری به سرعت پیش رفت می کردند. با این وجود تا همین ده سال پیش یک چیز بدون تغییر باقی مانده بود. صفحات وب، صفحاتی بودند که محتوای تولید شده توسط صاحبانشان را برای مخاطبان به نمایش می گذاشتند. این صفحات معمولا نویسندگان محدود و خوانندگان زیادی داشتند. صاحبان وب سایت ها تولید کنندگان محتوا بودند و مخاطبان مصرف کننده. سال 2003 کنفرانسی به میزبانی O’Reilly Media برگزار شد که موضوعات جدیدی را به طور جدی در رابطه با وب مطرح کرد. از این موضوعات تحت نام "وب 2" یاد شد. "وب 2" بیش از آنکه یک پیشرفت تکنولوژیک باشد، یک مفهوم بود. مفهومی که درک برنامه نویسان و طراحان را از تعامل کاربران با وب سایت هدف می گرفت.

وب 2 فضایی است که در آن صاحبان وب سایتها تولید کنندگان انحصاری محتوا نیستند. آنها در واقع ارائه کننده سرویس محسوب می شوند. به زبان ساده یک وب سایت در وب 2 فضایی است که در آن امکان تعامل کاربران با هم به وجود می آید. این کاربرانند که محتوا را تولید می کنند و همزمان از محتوای تولید شده توسط سایرین نیز استفاده می کنند.

یکی از مهمترین اصول در وب 2 اعتماد به کاربران است. واضح است که امکان دادن به کاربران برای تولید محتوا از همین اعتماد ناشی می شود. مسئولیت درستی محتوای ارسالی توسط کاربر، با خودش است. این کاربر است که نقش اصلی را در رشد سرویس ایفا می کند. ملاک مهم گستردگی وب سایت، تعداد کاربران فعال آن است، نه تعداد دفعات بازدید یک صفحه. چنین سیستم هایی با استفاده بیشتر، بهتر می شوند و رشد می کند. همکاری و تعامل بین کاربران، پایه وب 2 است. هر وبسایت با توجه به نوع فعالیت خود به گونه ای امکان این تعامل را بوجود می آورد و آن را مدیریت می کند. ناگفته پیداست که در این سیستم "حق تالیف" و "مالکیت معنوی" محدود زیر ساخت ارائه سرویس و خود وبسایت است. چنین مفاهیمی را نمی توان برای محتوای تولید شده در آنها بکار برد. جمله معروفی می گوید "در وب 2 بعضی از حقوق محفوظ هستند، نه کلیه حقوق!"

تا اینجا بیشتر آنچه گفتم، مفاهیم انتزاعی بود. برای اینکه این مفاهیم قابل لمس تر باشند، تعدادی از سایتها و سرویسهای وب معمول (وب 1) و معادل امروزی آنها در وب 2 را آورده ام:

وب 1	وب 2
Ofoto	Flickr
Mp3.com	Napster
Britannica Online	Wikipedia
وب سایتهای شخصی	وبلاگها
سیستم مدیریت محتوا (CMS)	ویکی
Akamai	BitTorrent

همانطور که گفتم، لیست بالا تعدادی از سرویسها هستند که به نوعی در گذشته وجود داشتند و امروزه با پیشرفت فناوری و در کنار آن بکارگیری مفاهیم وب 2، به شکل دیگری ظاهر شده اند. در کنار این دسته، گروه دیگری از وبسایتها قرار می گیرند که اصولن با پیدایش وب 2 پدید آمدند. مهمترین و مشهورترین آنها شبکه های اجتماعی هستند. کمتر کسی است که فیس بوک را نشناسد. توییتر هم گرچه عده ای معتقدند در دسته شبکه های اجتماعی قرار نمی گیرد، اما بهر حال نمونه ای از وب 2 است که تاثیر شگرفی در جهان امروز داشته است. کافی است نگاهی به دنیای اطراف خود بیندازیم تا وب 2 و تاثیرات آن بر دنیای امروز را ببینیم. به باور من آنچه امروز می بینیم، تحقق تعریفی بود که مخترع وب سالها پیش ارائه داده بود.

شاید در انتها بد نباشد نگاهی به نقشه دنیای وب 2 بیندازید.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

*World Wide Web

IPv6 گامی بزرگ به سوی اینترنت آزاد

2011-02-25T14:00:00.003+03:30

اینترنت با همه توانایی های شگفت انگیز خود، همواره از ضعفهای ساختاری رنج برده است. ضعفهایی که شاید بتوان آنها را حاصل اشتباه در طراحی اولیه پروتکلها دانست. البته معتقدم که نمی توان به این طراحان با آنهمه نبوغ و استعداد خرده گرفت. حتما محدودیتهایی در آن زمان باعث شده که در محاسبات خود دچار اشتباه شوند. آنچه که هست، اینترنت کمی پس از فراگیری گسترده اش اشکالات طراحی خود را نشان داد.

می توان گفت بزرگترین مشکل اینترنت نهفته در پروتکل IP (Internet Protocol) آن است. این پروتکل سازوکارهایی را تعریف می کند که از طریق آنها بسته های اطلاعاتی معنادار بین کامپیوترها رد و بدل می شود. یکی از مهمترین تعاریف آن، تعریف آدرس IP است. به موجب قرارداد، آدرس های IP شامل 4 بایت داده هستند که با بکارگیری تدابیری قرار بود هر یک از کامپیوترهای متصل به اینترنت یک نسخه منحصر به فرد از این آدرس را داشته باشند. به این طریق بسته های اطلاعاتی از کوتاهترین مسیر به این آدرس ها ارسال می شوند. دیری نپایید که گستردگی روزافزون اینترنت مشخص کرد این آدرسهای محدود در آینده نزدیک به پایان خواهند رسید. پس از آن کاربر جدیدی نمی تواند به اینترنت متصل شود.

متخصصان دست به کار شدند. در مدت کوتاهی تجهیزات جدیدی ساخته و قراردادهای جدیدی تعریف شدند تا بر این مشکل غلبه کنند. یکی از این دستگاهها NAT بود. NAT به مجموعه ای از کامپیوترهای متصل به یک شبکه کوچک که قرار است به اینترنت متصل شوند، یک آدرس IP مشترک اختصاص می دهد. بدین ترتیب درخواستهای آنها به گونه ای به دنیای اینترنت ارسال می شود که پاسخ بازگشتی به کامپیوتر درخواست کننده بازگردد. در این صورت سایر کامپیوتر های متصل به آن NAT پاسخ را نمی بینند. با این کار مشکل تا حد زیادی برطرف شد. اما یک مشکل بزرگ به وجود آمد: کامپیوترهای این کاربران دارای آدرس منحصر به فردی روی شبکه اینترنت نبودند. یعنی هیچ کامپیوتری در شبکه اینترنت نمی توانست اطلاعاتی را مستقیما به کامپیوتری که به اصطلاح پشت NAT قرار داشت ارسال کند. به طور خلاصه کامپیوترهای پشت NAT به نوعی فقط می توانستند شروع کننده یک ارتباط باشند. آنهم تنها ارتباط با کامپیوترهایی که یک آدرس IP معتبر در اینترنت دارند. به این نوع ارتباط، ارتباط مشتری – کارگزار (Client-Server) می گویند. دنیای وب و همینطور بیشتر نرم افزارهای اینترنتی مثل مسنجرها بر همین اساس پایه ریزی شده اند. درواقع حتی اگر دو کاربر ارتباط به ظاهر مستقیمی با هم داشته باشند، حداقل پای یک کامپیوتر دیگر با آدرس IP معتبر در میان است. در این حالت ابتدا دو سر ارتباط به این کامپیوتر میانی متصل می شوند. سپس این کامپیوتر که کارگزار (Server) خوانده می شود، پیامهای هر طرف را به سمت مقابل ارسال می کند.

در حال حاضر در مقابل ارتباط مشتری – کارگزار، ارتباط دیگری به اسم همسان به همسان (P2P*) تعریف می شود. P2P ارتباطات مستقیم دو نفره را تعریف می کند. همانطور که پیشتر گفتم همه ارتباطات به ظاهر مستقیم دوطرفه از حد اقل یک کارگزار میانی می گذرد که بدون آن برقراری ارتباط ممکن نیست. P2P هم در همین دسته قرار می گیرد.

ناگفته پیداست که چرا فیلترینگ ارتباطات اینترنتی به سادگی امکان پذیر است. کافی است یکی از کامپیوترهایی که ارتباط شما با اینترنت را برقرار می کند، بسته هایی که از کامپیوتر شما به مقصد یک کارگزار مشخص ارسال می شود را فیلتر کند. این کارگزار با آدرس مشخص خود به تعداد زیادی از کاربران سرویس می دهد. در واقع در نبود آن ارتباطی قابل برقراری نیست. پس اگر نتوانید به این کارگزار متصل شوید ارتباط خود را به طور کلی با یک سرویس و سایر کاربران آن سرویس از دست می دهید.

IPv6 نسخه اصلاح شده پروتکل IP است. از آن به عنوان بزرگترین بازسازی اینترنت از زمان فراگیر شدن آن یاد می کنند. در این نسخه یکی از بزرگترین تغییرات اعمال شده، تغییر در قرارداد آدرس IP است. تعداد آدرسهای IP قابل استفاده در IPv6 بسیار زیاد است. به گفته طراحان آن، اگر هر سال تعداد کاربران اینترنت دو برابر شود، تا صد سال دیگر می توان به همه آنها آدرس منحصر بفرد اختصاص داد. این پروتکل از سال 2005 به طور رسمی معرفی شد. از آن سال و حتی پیش از آن تجهیزات اینترنتی شروع به پشتیبانی از آن کردند. در آینده نزدیک، شاید چند ماه آینده، می توان از IPv6 به عنوان جایگزین پروتکل فعلی IP که به آن IPv4 نیز گفته می شود، استفاده کرد.

تصور اینترنت با IPv6 برای خود من به شدت هیجان انگیز است. دنیایی که به معنی واقعی همه به هم وصل خواهند بود و هیچ فیلترینگی نمی تواند ارتباط را محدود کند. البته ذکر این نکته ضروری است که احتمالا در این جهان دیگر وب باساختار مشتری-کاگزار همه چیز نیست. نرم افزارهای ارتباطی دیگری بوجود خواهند آمد. وب همچنان قابل فیلتر باقی خواهد ماند، شاید این خبر بد باشد. اما خبر خوبی هم هست. آنتی فیلتر های جهان جدید با استفاده از پتانسیل های به وجود آمده، آنچنان موانع را در هم می شکنند که عملا سرمایه گزاری برای محدود سازی جریان آزاد اطلاعات بی ثمر خواهد بود.

در فرصتی دیگر، به ظرفیت های فنی پیدایش این جهان جدید بیشتر خواهم پرداخت. تا آن زمان تنها مژده می دهم همه باید خود را برای ورود به این دنیای جدید آماده کنیم. جهانی که در همین نزدیکی است.

از همه که خورده ایم، خود زنی چرا؟

2011-02-01T14:43:00.004+03:30

بنا نداشتم در این وبلاگ به غیر از مسائل آموزشی برنامه نویسی کامپیوتر و موضوعات مرتبط با آن مطلب دیگری بنویسم، اما نشد! من به طور کلی کار طراحی وب سایت انجام نمی دهم و به جز مواقعی که نیاز به برنامه نویسی سمت سرور برای سایت وجود داشته باشد، خودم را درگیر این پروژه ها نمی کنم، چون طراحی سایت به جز مسائل فنی، ذوق و سلیقه ای می خواهد که بنده به طور کل از آن بی نصیبم! به همین دلیل است که به هیچ وجه خودم را در این زمینه متخصص نمی دانم و بیشتر دلم می خواهد از منظر یک کاربر مسائل این حیطه را مورد بررسی قرار دهم.

امروز در حال گشت زنی در اینترنت بودم که باز سروکارم به یکی دیگر از سایتهای "عظیم" ایرانی افتاد. عظیم نه به لحاظ محتوایی که به لحاظ حجم صفحات برای دانلود! حجمی که با اینترنت ADSL 128 kbps بیشتر از دو دقیقه طول کشید تا به طور کامل دانلود شود و یا به عبارتی صفحه اصلی سایت باز شود. دیدن این سایت و کندی سرعت دانلود آن سوال بزرگی که مدتهاست در ذهنم بی جواب مانده را دوباره به اول صف سوالات کشاند: "از همه که خورده ایم، خود زنی چرا؟" این سوال به خصوص در کشور ما مصداقهای زیادی پیدا می کند اما در این مورد خاص جای تفصیل بیشتری دارد.

در کشوری که اگر کسی به اینترنت "پرسرعت" 1Mbps دسترسی داشته باشد می تواند به 99% دیگر مردمش فخر بفروشد، سرعتی که اگرچه در ایران واقعا سریع است اما در اغلب کشورهای مدرن، نیمه مدرن، توسعه یافته، در حال توسعه، توسعه نیافته و کشورهای جهانهای اول تا سوم، از حد اقل سرعت دسترسی به اینترنت نیز کمتر است.*

در کشوری که زیر ساختهای ضعیف فیزیکی، قانونی و فکری در زمینه اینترنت، علاوه بر کاربران خانگی گریبان شرکتها و حتی ارائه کنندگان خدمات اینترنتی را گرفته است.

در کشوری که اینترنت با سرعت بالای 128 Kbps برای کاربران خانگی ممنوع است و در دانشگاههایش هم هر روز پهنای باند محدود تر می شود!

در کشوری که روی خطوط فیبر نوری ارائه اینترنت پر سرعت امکان پذیر نیست!**

در کشوری که بهترین مکان برای استفاده از اینترنت پر سرعت برای خیلی ها "کافی شاپ" است (منظورم کافی نت نبود)!

در کشوری که از مجوز راه اندازی سایت، سرورهای میزبان قوی، پهنای باند بالای سرور، پول و گواهی فیلتر نشدن (نمی دانم این آخری وجود دارد یا نه)، یا همه را با هم داری و یا هیچ کدام را نداری!

و در کشوری که اساسا راه اندازی سایت مجوز می خواهد، بهترین کاری که برنامه نویسان و طراحان سایتهای اینترنتی می توانند انجام دهند کم کردن موانع و مشکلات دسترسی به محتوای فارسی برای کاربران است*** و شاید یکی از مهمترین آنها بالا بردن سرعت دسترسی به مطالب وب سایت است****. چرا زمانی که مهمترین و کم هزینه ترین راه بالا بردن سرعت دانلود صفحات، پایین آوردن حجم صفحات است، وب سایتهایی طراحی می شوند که انواع تصاویر بزرگ رنگی با وضوح بالا، انیمیشن های فلش و ابزار (کامپوننت) های حجیم را با هم و در یک صفحه دارند، انگار که مخاطبان آن در جایی خارج از کشور زندگی می کنند که با استانداردهای همانجا هم، وب سایت حجیم محسوب می شود. قرار نیست در این مطلب درباره کیفیت محتوای این وب سایتها بنویسم که البته سایتهای فارسی با محتوای خوب کم نیستند. اما از نظر راحتی دسترسی، حجم کم سایت از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

اگر پول کافی برای بهره گرفتن از نظرات کارشناسان گرافیک وب نداریم، اگر حتی فرصت مطالعه در این مورد را نیز نداریم، حداقل کاری که می توانیم بکنیم این است که به سایتهای مشابه خارجی و ایرانی قوی نگاهی بیندازیم و ببینیم چگونه در کنار زیبایی، اصل سادگی را رعایت کرده اند. سایتهای فارسی بسیار خوبی وجود دارند که مشخص است با صرف وقت، فکر و شاید هزینه بالا طراحی شده اند که باید به طراحان و صاحبان آنها تبریک گفت.

سخن آخر اینکه مخاطبان ایرانی تشنه محتوای فارسی، با هر موضوعی، در اینترنت هستنند و حال که برای رسیدن به این محتوا باید از هفت خان بگذرند، خوان هشتمی برای رسیدن به این اندک محتوا نسازیم!

در انتها لیست کارهای ساده اما بسیار موثری که می توان انجام داد تا حجم صفحات پایین تر بیاید را می آورم که امیدوارم مفید باشد:

· قبل از آپلود تصاویر می توانیم وضوح آنها را پایین تر بیاوریم.

· اگر از فتوشاپ استفاده می کنیم،هنگام ذخیره سازی از گزینه Save for web استفاده کنیم که تصاویر را با حفظ کیفیت، با حجم کم ذخیره می کند.

· می توانیم با فرمتهای تصاویر، بیشتر آشنا شویم تا بتوانیم با توجه به نوع عکس، میزان و نوع رنگهای استفاده شده و اندازه عکس، بهترین فرمت را برای ذخیره سازی انتخاب کنیم تا با حفظ کیفیت مورد نظر کمترین حجم را اشغال کند.

· می توانیم از فرمتهایی که شفافیت (Transparency) را پشتیبانی می کنند مثل Gif و PNG استفاده کنیم تا مجبور نشویم رنگ پشت زمینه را نیز در کادر عکس بگنجانیم که این خود باعث پایین تر آمدن حجم تصاویر می شود و از طرفی اگر خواستیم رنگ پس زمینه را تغییر دهیم کمتر نیاز به تغییر خود عکس پیش می آید.

· استفاده از تصاویر Interlaced هم در فرمتهایی که آن را پشتیبانی می کنند خوب است. (منظور تصاویری است که از بالا به پایین دانلود نمی شوند و ابتدا کل تصویر با وضوح کم دانلود شده و سپس وضوح آن بیشتر می شود)

· استفاده از انیمیشن خوب است اما ضروری که نیست به کنار، در اغلب مواقع راههای بسیار دیگری وجود دارد تا همان جذبه و زیبایی را در سایت آفرید. اگر هم واقعا خواستید از انیمیشن استفاده کنید، شاید در بسیاری اوقات GIF جایگزین بهتری برای فلش باشد.

در آخر نیز بهترین کار این است که حجم کلیه تصاویر و ابزاری که در یک صفحه از وب سایت وجود دارند (در واحد کیلوبایت KB) به عدد 7 (برای اینترنت با سرعت 56 Kbps) تقسیم کنید تا ببینید چند ثانیه طول می کشد تا دانلود شود. اگر زیاد بود، فکری به حالش بکنید. البته توصیه من این است که به اعداد کوچکتری مثل 6، 5 و یا حتی 4 تقسیم کنید زیرا اغلب مواقع خطوط ADSL ما هم کندتر از این حرفها هستند.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

* این نکته را ذکر کنم که در این کشورها یا منطقه ای تحت پوشش اینترنت نیست، که در این صورت مردم از تکنولوژی هایی مثل 3G برای اتصال به اینترنت استفاده می کنند(که در ایران فعلا خواب این تکنولوژی را باید ببینیم ) و یا منطقه تحت پوشش اینترنت است که در این صورت سرعتها از 10 Mbps شروع می شوند. نمی خواهم بگویم که ADSL اصلا استفاده نمی شود اما اگر هم بشود، استفاده از آن محدود به مناطقی است که تحت پوشش "اینترنت پهن باند" یا به قول خودشان به اختصار "اینترنت" نیستند. حال مسئولان ما در ایران هرجا که خط تلفنی برای اتصال Dialup به اینترنت وجود داشته باشد را تحت پوشش اینترنت می خوانند!

** این در حالی است که اصولا فیبر نوری بهترین و سریعترین تکنولوژی برای انتقال دیتا است و ستون فقرات اصلی اینترنت (Internet backbone) در جهان از فیبر نوری تشکیل شده است.

***کمیت و کیفیت خود محتوای سایتها، بحث جدایی است که از حیطه این مطلب و همینطور تخصص بنده خارج است و امیدوارم دوستان صاحب نظر، از این منظر نیز به بررسی سایتهای فارسی بپردازند.

**** منظور از سرعت دسترسی به سایت که در جاهایی از مطلب از آن به عنوان سرعت دانلود هم نام برده ام، به طور کلی فاصله زمانی بین ارسال درخواست از طرف کاربر(مثلا فشردن دکمه Enter بعد از تایپ نام سایت) تا نمایش کامل محتوای سایت است. مهمترین عامل تعیین کننده این زمان، نسبت حجم صفحات به سرعت دسترسی کاربر به اینترنت است، اما موارد دیگری مثل پهنای باد سرور میزبان، میزان دفعاتی که سایت توسط خود کاربر و همینطور سایرین بازدید شده است (که روی موارد مختلفی از جمله کش شدن خود سایت در سرورهای میانی و همینطور تعداد لایه های لازم DNS برای یافت آدرس سایت و ... موثر است) و مواردی از این دست، نیز تاثیر گذارند.

چگونه سیستم عامل اجرا می شود؟

2010-12-27T12:19:00.000+03:30

تا کنون به این مسئله فکر کرده اید که پس از روشن کردن کامپیوتر چه اتفاقی می افتد؟ بلافاصله پس از فشردن کلید روشن کردن سیستم، سیگنالی به مادربورد فرستاده می شود که مادربورد آن را به واحد تغذیه (PSU) ارسال می کند. این سیگنال در واقع یک بیت است که مقدار 1 آن نشان دهنده این است که کامپیوتر روشن شده است. زمانی که PSU این سیگنال را دریافت می کند، به سایر تجهیزات و سخت افزارهای سیستم برق مورد نیازشان را ارسال می کند. اگر PSU بتواند به همه سخت افزارها برق لازم را ارسال کند، سیگنالی به نام "power_good" به مادربورد ارسال می کند تا BIOS (Basic Input Output System) فعال شود.

وقتی BIOS این سیگنال را دریافت کرد، پروسه ای به نام POST (Power On Self Test) را اجرا می کند که طی آن صحت میزان برق تامین شده، متصل بودن تجهیزات جانبی اصلی (ماوس، کیبورد، ...) و سلامت حافظه (RAM) تست می شود.

اتفاقی که پس از این می افتد نیاز به درک کافی از ساختار داخلی CPU، معماری سیستم و کمی اسمبلی دارد. بعد از POST کنترل کارها به BIOS بر می گردد، به این ترتیب که POST، نرم افزار BIOS را در انتهای حافظه (برای مثال آدرس 0xFFFFF0) بار گذاری می کند و در اولین بایت حافظه یک دستور jump به این آدرس قرار می دهد. مقدار 0 را در رجیستر های اشاره گر به دستور که در پروسسور های x86 مجموعه CS:IP هستند، قرار می دهد و کنترل را به CPU منتقل می کند.

با این کار CPU بایت 0 که اولین بایت حافظه است را اجرا می کند، در آنجا یک دستور jump به قسمتی از حافظه را می یابد که BIOS در آن بارگذاری شده، است. پس به آن بایت از حافظه می پرد و نرم افزار BIOS را اجرا می کند. BIOS کارهای زیادی انجام می دهد از جمله، ساخت جدول بردار وقفه ها (Interrupt Vector Table – IVT که در واقع آدرس کنترل ها (Handler ها)ی پیش فرض برای برخی وقفه ها ی پایه ای و همینطور برخی وقفه های دیگر برای دسترسی به سخت افزارهای اصلی مثل هارد دیسک را در خود دارد)، انجام یک سری تست های سخت افزاری پیش رفته تر و در دسترس قرار دادن یک نرم افزار Setup (همان نرم افزاری که اغلب مواقع با فشردن دکمه Delete هنگام بوت شدهن سیستم، قابل دسترسی است).

کار بعدی BIOS این است که سیستم عامل را اجرا کند و این کار را بر اساس تنظیمات داخلی خود که ترتیب چک کردن حافظه های جانبی برای اجرای سیستم عامل را مشخص می کنند، انجام می دهد. در واقع این کار معمولا با اجرای وقفه 0x19 انجام می شود. اگر سخت افزار Bootable پیدا نشده، این وقفه بر می گردد و BIOS سخت افزار بعد را چک می کند. اگر در نهایت هیچ سیستم عاملی یافت نشود، پیغامی مشابه "No Operating System Found" چاپ شده و سیستم متوقف می شود.

اما اگر سخت افزار Bootable پیدا شود چه؟

ابتدا باید متوجه شویم که چگونه سخت افزار Bootable تشخیص داده می شود. می دانید که هر دیسک به سکتورهای 512 بایتی تقسیم شده است. کامپیوتر در ابتدای کار چیزی به اسم فایل را نمی تواند تشخیص دهد، تنها چیزی که در رابطه با هارد دیسک و یا فلاپی متوجه می شود، شماره هد، سیلندر و سکتور است و می تواند تعداد سکتورهای مشخصی که هر یک 512 بایت دارند را بخواند و در نقطه ای از حافظه (RAM) بارگذاری کند. در ابتدا و برای یافتن دیسک Bootable، وقفه 0x19 که پیشتر به آن اشاره شد، سکتور اول از سطح اول دیسک اول که در واقع همان اولین سکتور، سکتور 0 و یا بوت سکتور است را لود می کند. در واقع 512 بایت اول دیسک را به حافظه لود می کند و نگاه می کند که آیا در 2 بایت آخر آن (511 و 512) امضای بوت سکتور وجود دارد یا نه. اگر وجود داشت متوجه می شود که این دیسک، Bootable است و بوت سکتور آن را به آدرس 0x7C00 حافظه لود می کند و رجیستر های آدرس دستور CPU را به این آدرس ست می کند و ادامه می دهد.

از آنجا که 512 بایت آنقدر کم است که شاید نتوان حتی 1% از کرنل سیستم عامل را در آن جای داد، در این 512 بایت تنها مقدمات اجرای سیستم عامل قرار می گیرد، مقدماتی مثل معرفی سیستم فایلی (FAT، CDFS و ...) در آن قرار می گیرد تا کامپیوتر بتواند فایل را تشخیص دهد و به دنبال فایل اجرایی کرنل بگردد و از آن به بعد کرنل کنترل کامپیوتر را در دست بگیرد. اگر سیستم عامل 32 بیت باشد، حتی مقدمات دیگری نیز پیش از اجرای کرنل 32 بیتی لازم است کا آنها هم در این 512 بایت جا نمی شوند. لذا نیاز به راه اندازی فایل دیگری پیش از کرنل است که آن فایل در نهایت کرنل را اجرا می کند. به 512 بایت اول که در بوت سکتور قرار دارد، بوت لودر (Boot loader) گفته شده و برنامه دیگری که پیش از اجرای کرنل اجرا می شود، معمولا بوت لودر مرحله 2 (Stage 2 boot loader) گفته می شود. اینکه چرا برای اجرای کرنل سیستم عامل های 32 بیت مقدمات بیشتری لازم است بحث بزرگی است که در پستهای بعدی به آن خواهم پرداهت اما همین اندازه بگویم که CPU در هنگام شروع کار همیشه در حالت 16 بیت کار می کند که به آن Real mode گفته می شود. این کار برای سازگاری با نر افزارهای سیستم های 8086 و 8088 قدیمی انجام می شود. پس از آن و برای تغییر حالت CPU به 32 بیت یا Protected Mode نیاز به مقدمات زیادی وجود دارد. زیرا کلا نوع آدرس دهی در این حالت متفاوت است (مبتنی بر Segment ها)، وقفه های BIOS نیز در این حالت وجود ندارند و برنامه نویس باید از ابتدار آنها را برنامه ریزی کند، همپنین عملیاتی مثل فعال کردن بیت آدرس A20 در باس سیستم برای برقراری امکان آدرس دهی حافظه بیشتر از 1MB و تا حد اکثر 4GB نیز باید انجام شوند که همه اینها به همراه چند عمل دیگر نیازمند مقدمه چینی هایی پبش از اجرای سیستم عامل است.

در نهایت سیستم عامل اجرا شده، درایور های سخت افزارهای مختلف را اجرا کرده و احتمالا GUI آن نیز اجرا شده و شما در نهایت ظاهر گرافیکی آن را می بینید.

در نظر دارم در آینده پستهایی در رابطه با چگونگی برنامه نویسی boot loader و سیستم عامل بنویسم. علاقه مندان می توانند در آن پست ها با جزعیات بیشتری از برنامه نویسی سیستمی و سیستم عامل آشنا شوند. البته نوشتن سیستم عامل نیازمند آشنایی کافی با تئوری های آن به علاوه چندین مبحث دیگر می باشد که در پست سیستم عامل چیست آورده شده است.

با تشکر

زندگی آسان تر: با یا بدون .Net؟

2010-12-22T04:28:00.007+03:30

13 فوریه سال 2002 میلادی، مایکروسافت نسخه ابتدایی .Net را روانه بازار کرد. شاید از همان ابتدا و با توجه با ساختار و معماری کم نقص لایه ای آن می شد حس زد که این پلت فرم، پایه بخش بزرگی از نرم افزارهای کاربردی تولید شده در جهان خواهد شد و شاید بسیاری از برنامه نویسان .Net هم اکنون نیز معتقد باشند که بهترین گزینه برای طراحی نرم افزارهای کاربردی تحت ویندوز همین پلت فرم است. من هم به عنوان کسی که از سال 2004 به طور جدی برنامه نویسی بر پایه این کتابخانه بزرگ را آغاز کردم کم و بیش با این مسئله موافق هستم اما بارها شده است که در شرایط خاصی با خود گفته ام "اینجا را نمی خواهم تحت .Net بنویسم! چکار کنم؟!"

بی شک .Net یکی از قوی ترین و غنی ترین کتابخانه های برنامه نویسی در جهان است که در دسترس عموم برنامه نویسان قرار دارد. تقریبا هر کاری که بخواهید در یک نرم افزار کاربردی تحت ویندوز انجام دهید، توسط آن ممکن است و نیازی نیست که ذهن خود را درگیر جزئیات دست و پا گیر کنید. برای انجام هر کاری تنها باید 2-3 لایه آخر کلاسهای نرم افزار را طراحی کنید و ده ها لایه پشت آن را مایکروسافت برایتان نوشته است! کلاسهای بسیار زیادی در دسترستان قرار دارد به طوری که گاهی برای انجام یک کار و نوشتن بخشی از نرم افزار چندین کلاس مختلف وجود دارند که بسته به نوع نیاز نرم افزار و بسته به سطح دسترسی که می خواهید به منابع سیستم و لایه های پایین تر داشته باشید، می توانید یکی از آنها را انتخاب کنید. البته اگر این شانس را داشته باشید که همه این راهها را بشناسید. صرف نظر از برخی کلاسها و فضا های نام پیشرفته تر که کمی اصول مهندسی نرم افزار را زیر سوال می برند (برای نمونه Reflection) و از نظر من از این جهت انتقاداتی به آنها وارد است، به طور کلی معماری .Net این اصول را به خوبی رعایت کرده است. اگر از Visual Studio .Net استفاده کنید، برای یافتن کلاسهای مورد نظر خود از بین این هزاران کلاس موجود، Object Browser گزینه خوبی است و اگر جواب نگرفتید، MSDN!

اما برای مثال این وضعیت را تصور کنید:

قسمتی از برنامه ای را می نویسید، تست می کنید، به خوبی کار می کند فقط کمی کند است. به کد خود نگاه می کنید و کمی الگوریتم را دستکاری می کنید، بهبود چندانی به چشم نمی خورد. دیگر چیزی برای دستکاری وجود ندارد ولی هنوز مشخص نیست که چرا کند است! از Profiler استفاده می کنید و با کمال تعجب می بینید که دلیل اصلی کندی، الگوریتمی است که مایکروسافت در متدی که برای مثال در کلاس ساختمان داده خاصی بکار گرفته است. شاید در ابتدا عصبانی شوید ولی با کمی فکر کردن به این نتیجه می رسید که طراحان آن شاید راه دیگری جز نوشتن کد به این شکل نداشتند. مثلا یک الگوریتم درج ساده در یک لیست مرتب شده (Sorted List) را در نظر بگیرید. با درج هر عنصر جدید الگوریتم مرتب سازی لیست یک بار اجرا می شود و شاید رویدادی (Event) هم به اصطلاح راه اندازی (Trigger) شود. شاید طراحان این کلاس به دلیل دید کلی و عمومی که به آن داشته اند و به دلیل موارد استفاده گوناگونی که برای آن می دیدند راه دیگری برای طراحی آن نداشتند اما به هر حال در مورد خاص شما این مسئله باعث کندی نرم افزار شده است. البته برای این مثال خاص و مواردی از این دست مهندسین راه حلی به نام درج گروهی یا همان متد (.AddRange) را در نظر گرفته اند که به ازای درج یک آرایه بزرگ از عناصر عمل مرتب سازی تنها یک بار انجام می شود اما اولا این راه حل همه این مشکل را برطرف نمی کند و ثانیا این تنها مشکل نیست!

گاهی مسئله به نوع دیگری خود نمایی می کند. دسترسی های سخت و گاهی عجیب به برخی متدها برای انجام کاری خاص. البته شاید این جمله درستی نباشد، شاید بهتر باشد بگوییم وجود راه حلهای عجیب برای انجام کاری خاص! این مسئله با تعجب فراوان گاهاً به مرور زمان و ظهور تکنولوژی های جدید در قالب .Net پیچیده تر هم می شود. مثلا در WPF برای دسترسی به یک سلول از یک DataGrid کمی دردسر خواهید داشت. کاری که پیش از آن و برای برنامه های مبتنی بر Windows Forms بسیار راحت تر بود. البته شاید این مسئله را بتوان به همان دلیل کلی نگری که پیشتر ذکر کردم، توجیه کرد زیرا اساساً توانایی های DataGrid در WPF تغییرات زیادی کرده است اما بهر حال دردسر، دردسر است!

مشکلاتی از این دست در .Net کم نیستند اما تا جایی که به نوشتن برنامه های کاربردی (Application) مرتبط می شود، چندان مهم هم نیستند. مشکل اساسی، اقلاً برای خود من این است که گاهی از فکر کردن زیاد به این مشکلات و راه های ممکن برای حل و گاهاً دور زدن آنها آنقدر خسته می شوم که به شدت تحریک می شوم تا با سریعترین و شاید غیر اصولی ترین روش ممکن از شر آنها خلاص شوم که این مسئله شاید در نوشتن برنامه های کوچک زیاد مهم نباشد اما برای نوشتن برنامه های بزرگ قطعا مشکل زا خواهد بود. این نکته را می دانم که هیچ چیز نمی تواند بهانه ای برای غیر اصولی نوشتن کد آنهم با وجود آگاهی از این مسئله باشد اما واقعا گاهی هیچ راه دیگری وجود ندارد، شاید هم من راه دیگری پیدا نمی کنم و یا همانطور که گفتم حوصله جستجوی بیشتر را ندارم و می دانم که این مسئله تنها مختص من نیست!

یک مثال کوچک این است که گاهی مجبور به استفاده از کلاسهای فضای نام Reflection و Reflection.Emitمی شوم که برخی از آنها واقعا از نظر اصول مهندسی نرم افزار غیر استاندارد هستند، اما انگار طراحان .Net می دانستند که باید راه فراری برای برخی مشکلات احتمالی در آن می گذاشتند که Reflection و زیر مجموعه های آن یکی از آنهاهستند که البته در عین حال همین فضاهای نام کلاسهایی هم در خود دارند که به نظر من جزئی از زیبایی های .Net هستند.

با وجود این همه به نظر من .Net آنقدر امکانات در اختیار می گذارد و آنقدر راهها را کوتاهتر می کند که این مشکلات حتی اگر شما را مجبور به تفکر و کمی کد نویسی بیشتر از انتظار کنند، ارزشش را دارد. اما همیشه وجود امکان کمی برنامه نویسی سطح پایین تر هم خوب است.

در پست آینده از دنیای .Net فاصله می گیریم و کمی به دنیای زیبای کد نویسی سیستمی خواهیم رفت...

با تشکر

سیستم عامل چیست؟

2010-12-07T16:36:00.004+03:30

در گذشته نه چندان دور کامپیوتر ها بسیار بزرگ، گران قیمت و کمیاب بودند و به طور کلی شکل کامپیوتر های امروزی را نداشتند. این کامپیوتر ها معمولا در اختیار دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی و یا کمپانی های بزرگ بودند و برای استفاده های خاصی طراحی می شدند. با تمام این تفاوتها اما حد اقل در یک چیز با کامپیوتر های امروزی مشترک بودند و آن توانایی اجرای برنامه بود. کامپیوتر های قدیمی معمولا یک مسئول داشتند که برنامه نوشته شده را از طراح آن می گرفت و برای اجرا به کامپیوتر می داد. وظیفه اصلی این مسئول این بود که برنامه ها را به ترتیبی به کامپیوتر بدهد که حد اکثر زمان پردازش به این برنامه ها اختصاص یابد و به طور کلی از منابع محدود کامپیوتر به بهترین روش استفاده شود.

سیستم عامل در واقع نرم افزاری است که همین فعالیت را به صورت خودکار انجام می دهد. با گذشت زمان و افزایش سرعت و توانایی کامپیوتر ها، وجود یک انسان برای تغییر برنامه ها و اختصاص زمان و منابع کامپیوتر به آنها باعث اتلاف بسیار زیاد وقت می شد و شاید در بسیاری مواقع مسئول نمی توانست بهترین و بهینه ترین ترتیب را برای اجرا به برنامه ها اختصاص دهد و این باعث بوجود آمدن سیستم عامل (Operating System) شد.

سیستم عامل ها به مرور زمان رشد کرده و به توانایی های آنها افزوده شد ولی همه آنها کم و بیش همان وظیفه ای را به عهده دارند که اجداد آنها به عهده داشتند یعنی اختصاص منابع محدود سیستم به بهینه ترین شکل به برنامه ها.

احتمالا تصور شما از سیستم عامل یک نرم افزار بزرگ است که از چند صد مگابایت تا حتی چند گیگابایت فضا اشغال می کند و انواع امکانات مختلف و نرم افزارهای پخش موزیک و نمایش عکس و صدها ابزار دیگر را در خود دارد. مثل نسخه های مختلف ویندوز شرکت مایکروسافت که پس از نصب صدها پنجره و برنامه و ابزار را برای انجام کارهای مختلف در اختیار کاربر قرار می دهند.

اما در واقع هسته اصلی این سیستم عامل نرم افزار نه چندان بزرگی است که ثانیه هایی پس از روشن شدن کامپیوتر روی حافظه اصلی (RAM) آن قرار می گیرد و امکان اجرای سایر برنامه ها را به کامپیوتر می دهد. این هسته که کرنل (Kernel) نام دارد پایه ای ترین وظایف سیستم عامل را انجام می دهد و از نظر بسیاری از متخصصین اصلا کرنل خود سیستم عامل است و سایر قسمتها برنامه هایی هستند که توسط کرنل اجرا می شوند. از وظایف اصلی کرنل می توان به مدیریت اجرای برنامه ها و اختصاص زمان به همه آنها برای اجرا، مدیریت رویدادهای (event) حاصل از سخت افزار (یا Interupt ها) و مدیریت رویدادهای حاصل از برنامه ها (یا فراخوانی های سیستمی - System calls) اشاره کرد.

معمولا در کنار هر کرنل، نرم افزار دیگری نیز قرار دارد که توسط کرنل اجرا شده و در واقع واسط بین کاربر و کرنل است که شل (Shell) خوانده می شود. شل در هر سیستم عامل متفاوت است در بعضی سیستم عامل ها به شکل خط فرمان و در برخی دیگر به شکل یک فایل اکسپلورر می تواند باشد ولی در نهایت دو امکان مهم را برای کاربر فراهم می کند. اجرای برنامه ها و انجام عملیات اصلی مربوط به دیسک سخت مثل مشاهده فایلها . کپی و پاک کردن آنها.

مفهوم دیگری به نام GUI یا رابط گرافیکی کاربر نیز وجود دارد که درواقع نرم افزاری است که به شکلی وظیفه ترسیم اشیاء مثل پنجره ها، منو ها و ... را بروی صفحه نمایش دارد و جزء اصلی سیستم عاملهای مدرن امروزی نیز هست.

به عنوان یک برنامه نویس اگر می خواهید وارد مبحث طراحی سیستم عامل شوید، باید اطلاعات خوبی از بسیاری از مفاهیم پایه ای علم کامپیوتر داشته باشید. سیستم عامل شاید پیچیده ترین نرم افزاری است که یک برنامه نویس در تمام طول مدت زندگی حرفه ای خود ممکن است در طراحی آن دخیل باشد. پیچیده ترین قسمت طراحی سیستم عامل طراحی کرنل آن است که معمولا توسط یک تیم کوچک از برنامه نویسان بسیار ماهر طراحی می شود (گاهی 1 یا 2 نفر).

اگر فکر می کنید در زمینه برنامه نویسی، عملیات سخت افزاری و چگونگی ارتباط سخت افزارها و منابع سیستم هنوز اطلاعاتتان زیاد نیست، فعلا ورود به این شاخه را فراموش کنید. برای ورود به این شاخه پایه ای ترین اطلاعات لازم به شرح زیر است:

-آشنایی با زبان C (یا ++C) - گرچه برخی سیستم عامل های کوچک تحقیقاتی با Pascal و همینطور FreeBasic نیز نوشته می شوند.

-آشنایی با برنامه نویسی Assembly - معمولا C توانایی انجام بخش اعظم کارها را دارد اما همیشه نیاز به اسمبلی هم هست.

-مفاهیم پایه ای علم کامپیوتر - آشنایی کامل با مبنای دو و هشت. منطق بولی و همینطور آشنایی کامل با ساختمانهای داده و الگوریتمهای مرتب سازی و جستجو. رجوع کنید به پست چگونه یک برنامه نویس خوب شوم

-تجربه خوب برنامه نویسی

-تجربه کار با Unix/Linux - اکثر ابزارهای لازم برای طراحی سیستم عامل برای این محیطها طراحی شده اند گرچه نمونه ویندوزی برخی از آنها هم وجود دارد.

-آشنایی با انواع فایلهای اجرایی و ساختار داخلی آنها - این از جمله مهمترین بخشهای طراحی سیستم عامل است، اما یک برنامه نویس نرم افزارهای کاربردی هرگز با آن مواجه نخواهد شد.

-آشنایی کامل با پلت فرم هدف - در وافع نوع CPU هدف، ساختار داخلی و مجموعه دستورات اسمبلی آن باید به طور کامل برای برنامه نویس شناخته شده باشد.

موفق و پیروز باشید

WPF چیست؟

2010-11-28T19:27:00.003+03:30

WPF مخفف عبارت Windows Presentation Foundation، نسل جدید روشهای تولید نرم افزارهای سمت کاربر مایکروسافت است.

کسانی که پیش از این تجربه کار با سایر تکنولوژی های تولید نرم افزار و سایر محیطهای برنامه نویسی را داشته اند احتمالا این تکنولوژی را بسیار متفاوت خواهند یافت. این تکنولوژی در ابتدا همراه با Net framework 3.0. عرضه شد و هم اکنون نیز با کمی تغییرات روی نگارش 4 آن ارائه می گردد.

هنگام شروع کار با WPF بزرگترین تفاوت را در شیوه طراحی ظاهر یا همان رابط گرافیکی کاربر (GUI) خواهید دید. طراحی ظاهر نرم افزار بیشتر از اینکه به سایر زبانها و تکنولوژی های ویژوال شبیه باشد به طراحی صفحات HTML شباهت دارد. مایکروسافت از ایده جدیدی در این تکنولوژی استفاده کرده است که پیش از این چیزی شبیه به آن را در ASP.NET ارائه کرده بود. جدایی کد نرم افزار از ظاهر آن. اگر با ASP.NET آشنا باشید می دانید که در این تکنولوژی کدهای xHTML همراه با بعضی تگهای ASP.NET که عموما مربوط به ظاهر صفحات وب است در فایلهایی با پسوند aspx. ذخیره شده و سپس کد پشت هر صفحه که در سمت سرور کامپایل و اجرا می شوند، بسته به نوع زبان برنامه نویسی استفاده شده در فایهایی با پسوند aspx.cs. و یا aspx.vb ذخیره شده و یا حتی کامپایل شده و در فایلهای dll. ذخیره می شوند. این مسئله جدایی کد سمت سرور و طراحی ظاهری را تا حدود زیادی مهیا می ساخت. می شد طراحی ظاهر را به طراح و متخصص گرافیک وب سپرد و برنامه نویس با خیال آسوده به نوشتن کدهای سمت سرور بپردازد.

مایکروسافت از این شیوه برای جدا کردن طراحی رابط کاربری نرم افزار و همینطور کد پشت آن استفاده کرده است. در WPF از XAML (بخوانید زَمِل) برای طراحی رابط کاربری و در واقع ظاهر پنجره های نرم افزار استفاده می شود. XAML از قوانین XML برای نوشتن کدهای طراحی ظاهر پنجره ها استفاده می کند. متن زیر نمونه ای از یک کد XAML است:

<Grid>

<Grid.RowDefinitions>

</Grid.RowDefinitions>

</Grid>

</Window>

کد های نرم افزار نیز با یکی از زبانهای NET. مثل #C یا VB نوشته می شود.

البته این تنها تفاوت WPF با تکنولوژی های پیشین نیست، بلکه همانطور که پیشتر گفتم شاید بارز ترین تفاوت آن باشد. WPF برای نمایش کنترل ها روی پنجره و حتی نمایش خود پنجره از DirectX استفاده می کند که نتیجه آن پشتیبانی از گرافیک بسیار جذاب از نوع برداری است که با هر مقدار بزرگ نمایی باز جزئیات آن حفظ می شود. می توانید از انواع انیمیشن ها برای ساخت پنجره های غنی از گرافیک استفاده کنید. در ضمن جدا بودن کد نرم افزار از کد رابط کاربری یا همان XAML این امکان را فراهم کرده که نرم افزار های جانبی زیادی از سوی شرکت مایکروسافت و همینطور سایر شرکتها برای طراحی ظاهر گرافیکی بسیار جذاب و غنی تولید شوند. نرم افزارهایی مثل Microsoft Expression Blend که به طور خاص و با تمرکز بروی گرافیک برای طراحی پنجره های نرم افزار طراحی شده اند که طراح با استفاده از آنها نیاز چندانی به نوشتن کدهای XAML ندارد و می تواند بسیار راحت تر به تولید محتوای گرافیکی صفحات و پنجره های نرم افزار بپردازد.

خصوصیات WPF تنها محدود به گرافیک و رابط کاربری نیستند. Databinding در WPF تغییرات عمده ای کرده است. می توانید هر کنترلی در پنجره برنامه را به هر نوع مجموعه داده مثل آرایه ها، لیست ها،Dataset ها و ... متصل (Bind) کنید. کلاً Databinding بسیار کاربردی تر و جذاب تر از پیش شده است.

از جمله تغییرات دیگر می توان به مباحثی مثل Globalization و Localization اشاره کرد.

با کمی کار کردن باWPF و نوشتن یک نرم افزار کاربردی با تفاوتهای عمده آن با روشهای پیشین طراحی نرم افزار آشنا خواهید شد، چه پیش از این از Net. استفاده کرده باشید چه نه!

با روشهای مشابهی توسط WPF می توانید نرم افزارهای قابل نمایش در web browser یا Browser Hosted Application ها را طراحی کنید.

برای اطلاعات بیشتر می توانید به MSDN مراجعه کنید.

با تشکر از همراهی شما

چگونه یک برنامه نویس خوب شوم؟

2010-11-27T12:17:00.001+03:30

برنامه نویسان زیادی در جهان وجود دارند که هر یک از چند ماه تا چندین سال است که برای کسب درآمد، علاقه شخصی و یا هردو به تولید نرم افزارهای کامپیوتری می پردازند.

اگر از 50 برنامه نویس بخواهید که برنامه یکسانی را پیاده سازی کنند، ممکن است در نهایت 50 نسخه مختلف از نرم افزار را داشته باشید که به 50 روش مختلف پیاده سازی شده اند، با فرض اینکه همه این نسخه ها بدون مشکل کار می کنند و نتیجه یکسانی را تولید می کنند، مسلما اگر قرار باشد بین این نرم افزار ها بهترین ها را انتخاب کنید، آنهایی را انتخاب می کنید که کارکردن با آنها راحت تر بوده و سریعتر باشند.

حال اگر قرار باشد از برنامه نویسان نسخه های برتر بخواهید که امکان بزرگ دیگری را به نرم افزار اضافه کرده و روند کاری بخشی از نرم افزار را به طور کلی تغییر دهند، احتمالا با نتایج جالبی برخورد خواهید کرد. گروهی از برنامه نویسان نرم افزار خود را در مدت چند روز تغییر داده و تحویل می دهند، بعضی در مدت چند هفته و بعضی دیگر شاید اصلا نتوانند این کار را انجام دهند و با مشکلات و به اصطلاح باگ های فراوانی روبرو شوند. شاید گروهی از آنها بگویند "اگر از همان ابتدا کل نرم افزار را برایمان مشخص کرده بودید برایتان طراحی می کردیم ولی الان تغییرات بسیاری لازم است" و شما در جواب می گویید "چطور فلانی توانست نرم افزار را در مدت 2 روز به طور کامل تغییر دهد؟".

بله، در پایان این مرحله شاید راهی جز انتخاب یکی دو برنامه نویس نداشته باشید و بقیه به وضوح ضعیف تر به نظر برسند. شما در نهایت نرم افزاری را انتخاب کردید که به نسبت سریعتر با کاربری راحت تر و همینطور با قابلیت تغییر پذیری بالاتر بود.

در عمل و در یک تیم طراحی نرم افزار، وظیفه طراحی ظاهر و رابط کاربری به عهده برنامه نویس نیست بلکه مهندسین نرم افزار طی جلساتی که شاید همه برنامه نویسان در آن حضور نداشته باشند، رابط کاربری نرم افزار را تعیین کرده و با در نظر گرفتن اولویتهای کاری نرم افزار بهترین و راحت ترین شیوه برقراری ارتباط کاربر با نرم افزار "از نظر خود" را تعیین می کنند. همین مهندسین نرم افزار معماری نرم افزار و کلاسهای موجود در آن را تعیین می کنند و در نهایت احتمالا رابطهای کلاس (Interface) نوشته شده و سپس برنامه نویسان وارد عمل می شوند.

همین طراحی کلاسها و در حالت کلی تر طراحی ساختار داخلی نرم افزار است که تعیین کننده ترین عامل در قابلیت تغییر پذیری نرم افزار خواهد بود. رجوع کنید به مطلب برنامه نویسی شیء گرا

اما اینکه برنامه نویس چگونه قسمت های خواسته شده را پیاده سازی می کند، به عهده خودش است. معمولا مهندسین بالا دست و مدیر یک پروژه نرم افزاری و یا یک مشتری کاری به ساختار داخلی کد و یا الگوریتم نوشته شده برای پیاده سازی یک متد از یک کلاس ندارند، بلکه در نهایت سرعت اجرای آن متد و میزان منابع سیستمی مصرف شده برای اجرای آن که در تستهای نرم افزار تشخیص داده می شود مهم است. برنامه نویس خود باید بتواند با انتخاب بهترین الگوریتم و بهترین ساختمان های داده ای متد مورد نظر را پیاده سازی کند.

مشاهده کردید که در یک تیم بزرگ نرم افزاری، وظیفه طراحی ظاهری و حتی ساختار داخلی کلاسهای نرم افزار به عهده برنامه نویسان نیست و می دانید که این دو عامل جزء عوامل تعیین کننده در موفقیت نرم افزار محسوب می شوند، اما قسمتی بسیار مهم که بیشتر با مسائل فنی کامپیوتر و برنامه نویسی سروکار دارد به عهده برنامه نویس است و آن سرعت و کارایی نرم افزار است. گرچه در تیمهای کوچک و یا حتی در طراحی نرم افزار به صورت انفرادی اهمیت اطلاع برنامه نویسان از مسائل مربوط به طراحی ظاهر و معماری کلاسهای نرم افزار دو چندان می شود.

برای اینکه یک برنامه نویس خوب باشیم لازم است از مسائل پایه ای که مربوط به کارایی نرم افزار می شود شروع کنیم. الگوریتم و ساختمان داده (Data Structure).

اصول طراحی الگوریتم ها یکی از مهمترین مباحثی است که هر برنامه نویسی باید با آن آشنا باشد، مبحثی که در آن برنامه نویس با انواع الگرویتمهای روتین برای حل دسته های مختلف مسائل آشنا می شود، یاد می گیرد که چطور سرعت و کارایی یک الگوریتم را محاسبه کند و حتی پیش بینی کند که برای یک مسئله خاص الگوریتمی که در ذهن اوست به نتیجه می رسد و یا خیر. کتایهای زیادی برای آشنایی برنامه نویسان با این مبحث وجود دارد که معروفترین مرجع دانشگاهی آن در دنیا معروف به CLRS است.

ساختمان داده ها نیز از جمله مباحث بسیار مهم است که برنامه نویس در آن با انواع ساختارهای داده ای در علم کامپیوتر آشنا شده، معایب و مزایای آنها را متوجه شده و می تواند تشخیص دهد که در هر موقعیت و برای هر کاری از کدام ساختار استفاده کند. این ساختار های به طور کلی برای نگهداری داده ها استفاده می شوند، از نگهداری داده ها بروی حافظه اصلی و برای انجام پردازش روی آنها گرفته تا نگهداری داده های با حجم بالا روی حافظه های کمکی. از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد.

Linked List ها، Queue ها،Stack ها، Tree ها،Dictionary و ...

لازم به ذکر است که این دو مبحث ار مسائل پایه ای هستند و برنامه نویس در مرحله بعد به جز در مواردی خاص لازم است برای نوشتن اکثر نرم افزارهای کامپیوتری با برنامه نویسی شیء گرا و اصول مهندسی نرم افزار نیز آشنا باشد.

البته تمرین، مطالعه و تفکر از ضروری ترین اموری هستند که هر برنامه نویسی در هر سطحی باید مد نظر قرار دهد.

در انتها ذکر این نکته لازم است که طراحی ظاهر نرم افزارها در اکثر کشورهای جهان زیر مجموعه شاخه ای از علم کامپیوتر به نام "تعامل انسان و کامپیوتر" (Human Computer Interaction) است.

برنامه نویسی شیء گرا (Object Oriented Programming - OOP)

2010-11-26T10:41:00.001+03:30

احتمالا با بازی GTA آشنا هستید. در این صورت در سری های جدید این بازی دیده اید که شما قادر به رانندگی با ماشین های مختلف، خلبانی هواپیما و هلیکوپتر و همینطور راندن قایق هستید. اگر بخواهید یک چنین نرم افزاری طراحی کنید، چگونه انواع اتومبیل و کامیون، هواپیما، هلیکوپتر و قایق را در نرم افزار خود تعریف می کنید؟

شاید این سوال کمی مبهم به نظر برسد، ولی احتمالا در ادامه مطلب متوجه خواهید شد که منظور من از طرح این سوال چه بود. راهی که امروز برنامه نویسان برای حل اینگونه مسائل استفاده می کنند این است که به همه این وسایط نقلیه به عنوان یک شیء نگاه می کنند، به این معنی که برای مثال همه وسایط نقلیه را به عنوان یک شیء در نظر می گیرند و همه خصوصیات مشترک آنها را یکجا تعریف می کنند. برای مثال همه وسایط نقلیه حرکت می کنند پس متغیر های مرتبط با حرکت بین همه آنها مشترکند مثل سرعت و جهت حرکت (یا در واقع بردار سرعت)، شتاب و جهت آن (یا بردار شتاب) و همینطور موقیت فعلی با توجه به محورهای مختصات (x,y,z). شاید بتوان متغیر های مشترک دیگری نیز بین آنها پیدا کرد مثل وزن، حداکثر سرعت، مقاومت در برابر باد و ... .

برنامه نویس همه اینها را به عنوان خصوصیات مشترک وسایط نقلیه در نظر می گیرد و در یک بسته به نام کلاس تعریف می کند.

البته متغیرها تنها چیزهایی نیستند که می توان در یک کلاس تعریف کرد، ولی فعلا به همین بسنده می کنیم و به بحث ادامه می دهیم.

حال نوبت به تعریف وسایط نقلیه ای که روی زمین حرکت می کنند می رسد. از این دسته می توان به اتومبیل ها و کامیونها اشاره کرد. خصوصیات مشترک همه اینها کدامند؟ اصطکاک با زمین شاید یکی از آنها باشد. حداکثر تعداد دنده ها و همینطور دنده جاری نیز می توانند جزء این متغیر ها باشند. برنامه نویس این متغیر ها را در یک کلاس دیگر تعریف می کند اما حتما یادتان هست که این کلاس همه خصوصیات کلاس بالاتر (وسایط نقلیه) که در بالا ذکر شد را دارند. به همین دلیل این کلاس (وسایط نقلیه زمینی) همه خصوصیات کلاس بالاتر را به ارث می برد. به همین ترتیب می توان کلاسهای دیگر مثل وسایل نقلیه هوایی و آبی را تعریف کرد و سپس زیر مجموعه های هرکدام (مثلا کامیون و اتومبیل به عنوان زبر مجموعه های وسایط نقلیه زمینی).

این گونه نگاه کردن به مسائل برنامه نویسی را نگاه شیء گرایانه می گویند و این برنامه نویسی را برنامه نویسی شیء گرا. اما فواید این نوع برنامه نویسی چیست؟ واضح است که این دید بسیار به دنیای واقعی شبیه است و این باعث می شود که درک و تحلیل مسئله بسیار ساده تر باشد، این امر به خصوص در مسائل بزرگ به وضوح مشخص می شود، در ضمن اشکال زدایی و اعمال تغییرات با کمترین مقدار کد نویسی و با بالاترین سرعت و قابلیت اعتماد ممکن است. فرض کنید پس از نوشتن بخش زیادی از برنامه مثال بالا و تعریف همه وسایط نقلیه تصمیم بگیرید متغیری به عنوان حد اکثر شتاب را به همه وسایط اضافه کنید، اگر برنامه را به صورت شیء گرا نوشته باشید، این کار براحتی قابل انجام خواهد بود. کافی است به کلاس وسایط نقلیه که کلاس پدر همه انواع وسایط نقلیه است بروید و این متغیر را آنجا اضافه کنید، همه کلاسهای فرزند نیز این متغیر را خواهند داشت. در ضمن فواید یاد شده برنامه نویسی شیء گرا برای نوشتن برنامه هایی که به صورت تیمی نوشته می شوند یک موهبت بزرگ است.

در نظر داشته باشید که این تنها یک مثال ساده از برنامه نویسی شیء گراست و ممکن است در عمل نوشتن چنین برنامه ای بسیار متفاوت با آنچه در اینجا ذکر شد، باشد. در ضمن برنامه نویسی شیء گرا محدود به بازی ها و برنامه هایی که به نوعی دنیای واقعی را شبیه سازی می کنند نخواهد شد. دید شیء گرایانه تقریبا در نوشتن همه برنامه های کامپیوتری به کمکتان می آید. البته شاید در این میان بتوان گروهی از نرم افزارهای سیستمی و سیستم عامل ها را استثنا قرار داد.

شایان ذکر است که توضیحات بالا تنها بخش کوچکی از خواص برنامه نویسی شیء گرا را بیان کرد و طبعا فواید ذکر شده در این مورد نیز بر اساس مطالب گفته شده بود. اشیاء یا کلاسها خواص بسیار بیشتری دارند و به همین شکل فواید آنها نیز بسیار بیشتر خواهد بود.

حال که به طور کلی با برنامه نویسی شیء گرا آشنا شدید اجازه بدهید به صورت شسته و رفته به مرور چند مفهوم بپردازیم.

یک کلاس (Class) در واقع یک نمونه انتزاعی از از یک چیز است که شامل خصوصیات رفتاری و مشخصات آن چیز است. به متد ها و متغیرهای یک کلاس، اعضای آن گفته می شود.

یک شی (Object) ممولا یک مفهوم در دنیای واقعی مثل کالا، شخص، حساب بانکی و ... را نشان می دهد. می توان گفت که شیء یک نمونه (Instance) از کلاس است، اگر شخص یک کلاس باشد، آقای "علی احمدی" یک شیء است.

زیر کلاسها معمولا خاص تر از کلاسهای والد هستند و به طور دقیق تر خصوصیات یک شیء را بیان می کنند. مثل کلاس وسایط نقلیه به عنوان والد و کلاس وسایط نقلیه زمینی به عنوان کلاس فرزند در مثال بالا. به این خاصیت ارثبری (Inheritance) گفته می شود.

مفاهیم دیگری مثل Polymorphism و Abstraction نیز وجود دارند که توضیح آنها از حوصله این بحث خارج است.

تصمیم داشتم در این مطلب به چگونگی انتخاب یک زبان برنامه نویسی مناسب نیز بپردازم اما به دلیل وقت کم، تنها به یک توضیح مختصر بسنده می کنم و بحث مفصل تر در این زمینه را به آینده موکول می کنم.

تقریبا تمام زبانهای برنامه نویسی امروزی از برنامه نویسی شیء گرا به طور کامل پشتیبانی می کنند. C++ مهمترین آنهاست و اگر مایل به راحتی بیشتر درطراحی نرم افزار ها هستید و بیشتر به برنامه های تجاری تحت ویندوز فکر می کنید، C#.net یا VB.net گزینه های مناسبی برای شما می باشند. شاید یاد گرفتن VB.net راحت تر از C#.net باشد، باز هم تاکید می کنم که شاید!، اما توصیه من به شما این است که اگر برنامه نویسی به هیچ زبانی را بلد نیستید، با C# شروع کنید چون هم مدت زمان کمتری را صرف یادگیری این زبان می کنید (نسبت به C++) و هم اگر در آینده بخواهید C++ را یاد بگیرید و کمی پیشرفته تر کار کنید، به دلیل نزدیکی قواعد نحوی دو زبان بسیار راحت تر خواهید بود. ضمنا کسی که C#.net را بلد است، به دلیل Platform یکسان آن با VB.net براحتی می تواند آن را نیز یاد بگیرد، گرچه نیازی به این کار نخواهد بود. اگر یکی از زبانهای .net را یاد گرفته باشید نیاز زیادی به یادگیری سایر آنها پیدا نخواهید کرد، چون تقریبا توانایی های یکسانی دارند. در ضمن C# به طرز باور نکردنی به Java نزدیک است و اگر نیاز به یادگیری Java داشتید پس از یادگیری C# کار چندان سختی پیش رو ندارید.

در پستهای بعد سعی خواهم کرد زبانهای برنامه نویسی را با هم مقایسه کنم.

امیدوارم این مطلب مفید بوده باشد.

موفق باشید.